قضا تا نقش بنیاد من بیکار میبندد
قضا تا نقش بنیاد من بیکار میبندد
حنا میآرد و در پنجهٔ معمار میبندد
қазо то нақш баниод ман бикор мӣ-бандад
ҳано мӣ-орд ва дар панҷа маъамор мӣ-бандад
ز چاک سینه بیروی تو هرجا میکشم آهی
سحر شور قیامت بر سرم دستار میبندد
з чок сина бе-равай ту ҳараҷо мӣ-кашм оҳи
саҳар шур қиёмат бар сарам дастор мӣ-бандад
مگر شرم خیالت نقش بر آبی تواند زد
سراپایم عرق آیینهٔ دیدار میبندد
магар шарм хиолат нақш бар оби тавонд зд
саропойам ъарақ оина дидор мӣ-бандад
بساط عبرت این انجمن آیینهای دارد
که تا مژگان بهم آوردهای زنگار میبندد
басот ъабарт ин анаҷаман оина-эй дорад
ки то мажагон баҳам оварда-эй зангор мӣ-бандад
نمیدانم به یاد او چسان از خود برون آیم
دل سنگین به دوش نالهام کهسار میبندد
нами-донам ба йод ав часон аз худ барун ойам
дил сангин ба душ нола-ам каҳасор мӣ-бандад
در آن محفل که من حیرتکمین جلوهٔ اویم
فروغ شمع هم آیینه بر دیوار میبندد
дар он маҳафал-ки ман ҳайрат-камин ҷалуа авайам
фаруғ шамъ ҳам оина бар дивор мӣ-бандад
به رعنایی چو شمع ازآفت شهرت مباش ایمن
رگ گردن ز هر عضوت سری بر دار میبندد
ба раъанойай чу шамъ-азофт шаҳарт мабош айаман
раг-гардан з ҳар ъазут сари бар дор мӣ-бандад
چه دارد قابلیت جز می تکلیف پیمودن
در این محفل همین دوشم به دوشم بار میبندد
ча дорад қобалит ҷуз мӣ такалиф пимудан
дар ин маҳафал ҳамин душм ба душм бор мӣ-бандад
زمان فرصت ربط نفس با دل غنیمت دان
کزین تار این گره چون باز شد دشوار میبندد
замон фарсат рабат нафас бо дил ғанимат дон
казин тор ин-гара чун боз шуд дашавор мӣ-бандад
اسیر مشرب موجم کزان مطلق عنانیها
گرش تکلیف برگشتن کنی زنّار میبندد
асир машараб муҷам-казон маталқ ъанониҳо
гараш такалиф барагаштан кани знор мӣ-бандад
به مخموری ز سیر این چمن غافل مشو بیدل
که خجلت در به روی هر که شد مختار میبندد
ба махамури-з сир ин чаман ғофал машу бидел
ки хаҷалат дар ба равай ҳар ки шуд махтор мӣ-бандад
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- ناله
- فریادِ دردمندانه؛ آوای سوز و شکوهٔ عاشق.
- مژگان
- موهای پلک؛ نمادِ تیرِ نگاه و گریهٔ عاشق.
- حیرت
- سرگشتگی آگاهانه در برابر حقیقتی که فهم عادی از آن بازمیماند.
- چمن
- سبزهزارِ خرّم؛ نمادِ بهار، باغ و جلوهگاهِ حسن.
- عرق
- تراوشِ پوست؛ نمادِ شرم، خجلت و لطافتِ رخسار.
- غافل
- بیخبر و ناآگاه؛ خفته از یادِ حق و حقیقت.
- شرم
- حیا و آزرم؛ پروای درونی در برابرِ معشوق و حق.
- سحر
- سپیدهدم؛ زمان گشایش، دعا، بیداری و تغییر حال.
- یاد
- بهخاطرآوردن؛ حضورِ معشوق در دل و ذکرِ پیوسته.
- فرصت
- مجال کوتاه انجام کار؛ در شعر غالبا لحظه گذرای عمر.
- جلوه
- آشکارشدن زیبایی یا حقیقت در صورت دیدنی.
- سیر
- گشت و سفر؛ سلوک و سیرِ معنویِ جان در راهِ حق.