جنون جولانیام هرجا به وحشت رهنماگردد
جنون جولانیام هرجا به وحشت رهنماگردد
دو عالم گردباد آیینهٔ یک نقش پاگردد
ҷанун ҷулони-ам ҳараҷо ба вҳашт раҳанамогардад
ду олам-гардабод оина як нақш погардад
گر آزادی هوس داری چو بو از رنگ بیرون آ
هوا گل میکند دودی که از آتش جدا گردد
гар озоди ҳус дори чу бу аз ранг бирун о
ҳаво гул мекунад дуди-ки аз оташ ҷадо гардад
به بزم وصل عاشق را چه امکان است خودداری
که شبنم جلوهٔ خورشید چون بیند هوا گردد
ба базм васал ъошақ ро ча амакон аст ходадори
ки-шабанам ҷалуа хурашид чун бинд ҳаво гардад
نیاز عاشقان سرمایهٔ ناز !ست خوبان را
به پایت دیده تا دل هر چه افشاند حنا گردد
ниоз ъошақон сармойа ноз!ст хобон ро
ба пойт дида то дил ҳар ча афашонд ҳано гардад
چنین کز ضعف در هرجا تحیر نقش میبندم
عجب دارم گر از آیینه تمثالم جدا گردد
чанин-каз заъаф дар ҳараҷо таҳир нақш мӣ-бандам
ъаҷаб дорм гар аз оина тамасолм ҷадо гардад
کسی تاکی به دوش ناله بندد محمل خسرت
عصا بشکن درآن وادی که طاقت نارسا گردد
каси токи ба душ нола бандад маҳамал хасарт
ъасо башакан дарон води-ки тоқат норсо гардад
عوارض کثرت اسمیست ذات واحد ما را
خللدر شخصیکتا نیستگر قامتدوتاگردد
ъаворз-касарт-асами-ст зот воҳад мо ро
халал-дар шахас-йакто нест-гар қомат-дутогардад
طواف خاک مجنون و مزار کوهکن تا کی
اگر سودا سری دارد بگو تا گرد ما گردد
тавоф хок маҷанун ва мазор куҳакан то ки
агар судо сари дорад багу то гард мо гардад
هوای هرزهگردی میزند موج از غبار من
مبادا همچو گردابم سر وامانده پا گردد
ҳавой ҳарза-гарди мӣ-занд мавҷ аз ғубор ман
мабодо ҳамачу гардобам сар вомонда по гардад
نم خجلت ز هستی همت من برنمیدارد
که میترسم عرق سرمایهٔ آب بقا گردد
нам хаҷалат з ҳастӣ ҳамат ман барнами-дорад
ки мӣ-тарсам ъарақ сармойа об бақо гардад
سراغ عافیت در عالم امکان نمییابم
من و رنگی و امیدی ندانم تا کجا گردد
сароғ ъофит дар олам амакон нами-йобам
ман ва ранги ва амиди ндонам то каҷо гардад
دل آگاه را لازم بود پاس نفس بیدل
به دام ربشه افتد چون گره از ریشه واگردد
дил ого ро лозм буд пос нафас бидел
ба дом рабаша афатад чун-гара аз риша вогардад
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- ناله
- فریادِ دردمندانه؛ آوای سوز و شکوهٔ عاشق.
- هوس
- آرزوی زودگذر؛ میلِ نفسانی در برابرِ عشقِ راستین.