عاقبتدر حلقهٔآن زلف، دل جا میکند
عاقبتدر حلقهٔآن زلف، دل جا میکند
عکس در آیینه راه شوخیی وامیکند
ъоқабат-дар ҳалқа-он залаф, дил ҷо мекунад
ъакас дар оина ро шухий воми-канд
غمزهٔ وحشی مزاجت در دل مجروح من
زخم ناخن را خیال موج دریا میکند
ғамаза ваҳаши мазоҷат дар дил маҷаруҳ ман
захам нохан ро хаёл мавҷ дарё мекунад
سطر آهی تا نمایان شد دل از جا رفته است
خامهٔ الفت نمیدانم چه انشا میکند
сатар оҳи то намойон шуд дил аз ҷо рафта аст
хома алафт нами-донам ча анашо мекунад
گه تغافل میتراشد گاه نیرنگ نگاه
جلوه را آیینهٔ ما سخت رسوا میکند
га тағофал мӣ-тарошад го ниранг нго
ҷалуа ро оина мо сахт расаво мекунад
دامن مستی به آسانی نمیآید به دست
باده خونها میخورد تا نشئه پیدا میکند
доман масти ба осони нами-ойд ба даст
бода хонаҳо мӣ-хурд то нашиа пидо мекунад
در زیان خویش کوش ای آنکه خواهی نفع خلق
مومیایی هم شکست خود تمنا میکند
дар зион хеш-куш эй онака хоҳи нафаъ халқ
мумиойай ҳам шакаст худ тамано мекунад
غنچه میگویدکه ای در بندکلفتماندگان
عقدهٔ دل را همین آشفتگی وامیکند
ғанача мӣ-гавайдака эй дар бандакалафт-монадагон
ъақада дил ро ҳамин ошафтаги воми-канд
:نیست موجودی که نبود غرقهٔگرداب وهم
بحر هم عمریست دست موج بالا میکند
:нест муҷуди-ки набуд ғарақа-гардоб ваҳм
баҳар ҳам ъамари-ст даст мавҷ боло мекунад
هستی بیحاصل ما بسکه مشتاق فناست
هرکه گردد خاک دل اندیشهٔ ما میکند
ҳастӣ биҳосал мо басака маштоқ фаност
ҳарака-гардад хок дил андиша мо мекунад
خاکساران تا کجا دارند پاس آبرو
سایه را از عاجزی هرکس ته پا میکند
хокасорон то каҷо доранд пос обару
сойа ро аз ъоҷази ҳаракас та по мекунад
آشیان الفت دل چون نفس در راه ماست
ورنه ما را اینقدر پرواز عنقا میکند
ошион алафт дил чун нафас дар ро мост
варна мо ро айанқадар паравоз ъанқо мекунад
در بیابان طلب بیدل تأمل رهزن است
کار امروز ترا اندیشه فردا میکند
дар биобон талаб бидел томал раҳазн аст
кор амаруз таро андиша фардо мекунад
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- دست
- اندامِ گرفتن؛ نمادِ قدرت، بخشش و تصرف.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- شکست
- درهمشکستگی؛ نمادِ نیستی و فروریختنِ خودیِ عاشق.
- خیال
- صورت ذهنی و وهم؛ جهان تصور در برابر حضور عینی.
- دامن
- کنارهٔ جامه؛ نمادِ پاکی، پناه و دستآویز.
- سایه
- اثر تاریک در برابر نور؛ کنایه از ناپایداری، پیروی یا وجود کمرنگ.
- پرواز
- اوجگرفتن در هوا؛ نمادِ رهاییِ روح و آرزو.
- وهم
- پندار ناپایدار؛ ادراکی که یقین و حقیقت کامل نیست.
- راه
- مسیرِ رفتن؛ نمادِ طریقتِ سلوک و سفرِ معنوی.
- جلوه
- آشکارشدن زیبایی یا حقیقت در صورت دیدنی.
- نگاه
- نگریستن؛ تجلیِ معشوق و سرچشمهٔ شور و گرفتاری.