نورِ جان در ظلمتآبادِ بدن گم کردهام
نورِ جان در ظلمتآبادِ بدن گم کردهام
آه ازین یوسف که من در پیرهن گم کردهام
нур ҷон дар залмат-обод бадан гам карда-ам
о азин йавасаф-ки ман дар пираҳан-гам карда-ам
وحدت از یادِ دویی اندوهِ کثرت میکشد
در وطن، ز اندیشهٔ غربت، وطن گم کردهام
ваҳадат аз йод давайай андуҳи касарт мӣ-кашад
дар ватан, з андиша ғарабат, ватан гам карда-ам
چون نمِ اشکی که از مژگان فرو ریزد به خاک
خویش را در نقشِ پای خویشتن گم کردهام
чун нам ашаки ки аз мажагон фару ризд ба хок
хеш ро дар нақш пой хойаштан гам карда-ам
از زبانِ دیگران دردِ دلم باید شنید
کز ضعیفیها چو نی راهِ سخن گم کردهام
аз забон дигарон дард дилам бойд шанид
каз заъифи-ҳо чу ни ро сахан гам карда-ам
موجِ دریا در کنارم، از تکوپویم مپرس
آنچه من گم کردهام نایافتن گم کردهام
мавҷ дарё дар канорм, аз так-вапавайам мапарс
онача ман гам карда-ам нойофатан гам карда-ам
گر عدم حایل نباشد زندگی موهوم نیست
عالمی را در خیالِ آن دهن گم کردهام
гар ъадам ҳойал набошад зандаги муҳум нест
ъолми ро дар хаёл он даҳан гам карда-ам
تا کجا یا رب نوی دوزد گریبانِ مرا
چون گل، اینجا، یک جهان دلقِ کهن گم کردهام
то каҷо йо раб навай дузд гарибон маро
чун гул, инҷо, як ҷаҳон далқи каҳан гам карда-ам
عمرها شد همچو نالِ خامه، میپیچم به خویش
پیکرِ چون رشتهای در پیرهن گم کردهام
ъамараҳо шуд ҳамачу ноли хома, мӣ-пичам ба хеш
пикари чун рашта-эй дар пираҳан гам карда-ам
شوخیِ پروازِ من رنگِ بهارِ نازِ کیست
چون پرِ طاووسِ خود را در چمن گم کردهام
шухи паравоз ман ранг бҳор ноз кист
чун пур товаваси худ ро дар чаман гам карда-ам
چون نفس آگه نیام از مدّعای جستوجو
اینقدر دانم که چیزی هست و من گم کردهام
чун нафас ога ни-ам аз мадаъой ҷаст-ваҷу
айанқадар донам-ки чизи ҳаст ва ман гам карда-ам
هیچ جا بیدل سراغِ رنگهای رفته نیست
صد نگه چون شمع در هر انجمن گم کردهام
ҳич ҷо бидел сароғ ранг-ҳой рафта нест
сад нга чун шамъ дар ҳар анаҷаман гам карда-ам
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- جهان
- گیتی و دنیا؛ سرای گذرا و فریبندهٔ هستی.
- خیال
- صورت ذهنی و وهم؛ جهان تصور در برابر حضور عینی.
- ناز
- کرشمه و دلربایی؛ جلوهگریِ معشوق در برابرِ نیاز.
- بهار
- فصلِ شکوفایی؛ نمادِ جوانی، تازگی و جلوهٔ حسن.
- مژگان
- موهای پلک؛ نمادِ تیرِ نگاه و گریهٔ عاشق.
- پرواز
- اوجگرفتن در هوا؛ نمادِ رهاییِ روح و آرزو.
- پای
- عضوِ ایستادن و رفتن؛ نمادِ ثبات و گام در راه.
- چمن
- سبزهزارِ خرّم؛ نمادِ بهار، باغ و جلوهگاهِ حسن.
- عدم
- نیستی؛ نبودن در برابر هستی و گاه مرتبه پیش از ظهور.