نیست با حسنت مجالگفتگو آیینه را
نیست با حسنت مجالگفتگو آیینه را
سرمه میریزد نگاهت در گلو آیینه را
нест бо ҳасанат маҷол-гафтагу оина ро
сарма мӣ-ризд нгоҳат дарагалу оина ро
غیر جوهر در تماشای خط نو رستهات
میکند صد آرزو دردل نموآیینه را
ғир ҷуҳар дар тамошой хт ну раста-ат
мекунад сад орзу дардал намавойайана ро
خاتم فولاد را از رنگگل بندد نگین
آنکه با آن جلوه سازد روبروآیینه را
хотам фулод ро аз ранг-гул бандад нгин
онака бо он ҷалуа созд рубаравойайана ро
صورت حالم پریشانتر ز جوش جوهر است
یادگیسوی که کرد آشفتهگو آیینه را؟
сурт ҳолм паришонатар з ҷуш ҷуҳар аст
йодагисавай-ки кард ошафта-гу оина ро?
گرچنین شرمت نگه را محو مژگان میکند
رفته رفته میبرد جوهرفروآیینه را
гарачанин шармат нга ро маҳу мажагон мекунад
рафта рафта мӣ-бард ҷуҳарфаравойайана ро
تا رسد داغی به کف صد شعله میباید گداخت
یافت اسکندر به چندین جستجو آیینه را
то расад доғи ба-каф садашаъала-мӣ-бойадагадохт
йофт асакандар ба чандин ҷастаҷу оина ро
درتپشگاه تمنا بیکمالی نیست صبر
عرض جوهرشد شکستآرزوآیینه را
дартапашаго тамано бе-камоли нест сабар
ъарз ҷуҳарашад шакаст-оразавойайана ро
دل اگر در جهدکوشد مفت احرام صفاست
هم به قدر صیقل است آب وضوآیینه را
дил агар дар ҷаҳадакушад мафт аҳаром сафост
ҳам ба қадар сиқал аст об вазавойайана ро
حسن و قبح ماست اینجا باعث رد و قبول
ورنه یک چشم است بر زشت ونکو آیینه را
ҳасан ва қабҳ мост инҷо боъас рд ва қабул
варна як чашм аст бар зашт ванаку оина ро
راحت دلخواهی از عرضکمال آزاد باش
تا ز جوهر نشکنی در دیده مو آیینه را
роҳат дил-хоҳи аз ъарз-камол озод бош
то з ҷуҳар нашакани дар дида му оина ро
صورت بیمعنی هستی ندارد امتحان
عکسگل نظاره کن اما مبو آیینه را
сурт бе-маъани ҳастӣ надорад аматаҳон
ъакас-гул назора-кан амо мабу оина ро
صافی دل هم گریبان چاکی رازست و بس
کو هجوم زنگ تاگردد رفوآیینه را
софи дил ҳам-гарибон чоки розаст ва бас
ку ҳаҷум занг тогардад рафавойайана ро
ای بسا دلکزتحیر خاک بر سرکرده است
کجا خاکستری یابی بجوآیینه را
эй басо дил-казатаҳир хок бар саракарда аст
каҷо хокастари йоби баҷавойайана ро
خاکساریهاست بیدل رونق اهل صفا
میکند خاکستر افزون آبرو آیینه را
хокасориҳост бидел рунқ аҳал сафо
мекунад хокастар афазун обару оина ро
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- شکست
- درهمشکستگی؛ نمادِ نیستی و فروریختنِ خودیِ عاشق.
- مژگان
- موهای پلک؛ نمادِ تیرِ نگاه و گریهٔ عاشق.
- خط
- موی نورُستهٔ گونه؛ نمادِ زیباییِ نوخیزِ معشوق.
- دیده
- چشمِ بیننده؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و دیدارِ یار.
- عرض
- ویژگی ناپایدار شیء؛ در برابر جوهر و ذات.
- شعله
- زبانه آتش؛ نماد شور، گدازِ عشق و فنای ناپایدار.
- جلوه
- آشکارشدن زیبایی یا حقیقت در صورت دیدنی.
- جوهر
- ذات و بنیاد شیء؛ چیزی که قائم به خود دانسته میشود.