جوش حرص از یأس من آخر ز تابوتب نشست
جوش حرص از یأس من آخر ز تابوتب نشست
گرد سودنهای دستم بر سر مطلب نشست
ҷуш ҳарс аз йос ман охар з тоб-ватаб нашаст
гард суданаҳой дастам бар сар маталаб нашаст
نیست هرکس محرم وضع ادبگاه جمال
بر تبسم کرد شوخی خط برون لب نشست
нест ҳаракас маҳарм вазаъ адабаго ҷамол
бар табасам кард шухи хт барун лаб нашаст
مگذرید از راستیها ورنه طبعکج خرام
میرسد جایی که باید بر دم عقرب نشست
магазарид аз ростиҳо варна табаъ-каҷ харом
мӣ-расад ҷойай ки бойд бар дам ъақараб нашаст
طالع دون همتان خفتهست در زیر زمین
بر فلک باور ندارم از چنین کوکب نشست
толаъ дун ҳаматон хафта-ст дар зир замин
бар фалак бовар ндорм аз чанин кукаб нашаст
دوستان باید به یاد آرند تعظیم وفاق
شمع هم در انجمن بعد از وداع شب نشست
дустон бойд ба йод оранд таъазим вафоқ
шамъ ҳам дар анаҷаман баъад аз вадоъ шаб нашаст
بیش از این بر پیکر بیحس مچینید اعتبار
مشت خاکی گل شد و چون خشت در قالب نشست
биш аз ин бар пикар бе-ҳас мачинид аъатабор
машт хоки гул шуд ва чун хашт дар қолаб нашаст
شکر عزت هرقدر باشد به جا آوردنیست
بوسه داد اول رکاب آن کس که بر مرکب نشست
шакар ъазат ҳарақадар бошад ба ҷо овардани-ст
буса дод авал ракоб он кас ки бар маракаб нашаст
روز اول آفرینشها مقام خود شناخت
آفرین بر وصف و لعنت بر زبانسب نشست
рӯз авал офаринашаҳо мақом худ шанохт
офарин бар васаф ва лаъанат бар забон-саб нашаст
انفعال است اینکه بنشاند غبار طبع ظلم
هرکجا تبخالهای گل کرد شور تب نشست
анафаъол аст айанака банашонд ғубор табаъ залм
ҳаракаҷо табахола-эй гул кард шур таб нашаст
میکشی کردیم و آسودیم از تشویش وهم
کرد چندین مذهب از یکجرعهٔ مشرب نشست
микаши кардим ва осудим аз ташавайаш ваҳм
кард чандин мазаҳаб аз як-ҷараъа машараб нашаст
بیدل از کسب ادب ظلم است بر آزادگی
ناله دارد بازی طفلی که در مکتب نشست
бидел аз касаб адаб залм аст бар озодаги
нола дорад бози тафали ки дар мактаб нашаст
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- ناله
- فریادِ دردمندانه؛ آوای سوز و شکوهٔ عاشق.
- لب
- کنارهٔ دهان؛ نمادِ سخن، بوسه و حیاتِ معشوق.
- گرد
- غبار و خاک؛ نشانه محوی، ناپایداری و حجاب دیدن.
- خط
- موی نورُستهٔ گونه؛ نمادِ زیباییِ نوخیزِ معشوق.
- وهم
- پندار ناپایدار؛ ادراکی که یقین و حقیقت کامل نیست.
- دم
- نفس یا لحظه؛ واحدی بسیار کوتاه از زمان و زندگی.
- یاد
- بهخاطرآوردن؛ حضورِ معشوق در دل و ذکرِ پیوسته.
- زبان
- عضوِ گفتار؛ ابزارِ بیان و گاه حجابِ معنای نهفته.
- شوخی
- چالاکی و دلربایی؛ طنّازی و جلوهگریِ پرشورِ معشوق.
- وضع
- حالت و رفتار؛ هیئت و شیوهٔ بودن در جهان.
- طبع
- سرشت و خوی؛ مزاجِ درون و قریحهٔ شاعرانهٔ جان.
- شور
- هیجان و جوش؛ نمادِ بیقراریِ عاشقانه و وجد.