خطخوبان هم، حریف طبع وحشتپیشه نیست
خطخوبان هم، حریف طبع وحشتپیشه نیست
تخم شبنم، از رگ گل، در طلسم ریشه نیست
хт-хобон ҳам,ҳариф табаъ вҳашт-пиша нест
тахам шабанам, аз раг гул, дар таласам риша нест
پیریام، راه فنا، بر زندگی هموار کرد
بیستون عمر را، جز قامت خم، تیشه نیست
пири-ам, ро фано, бар зандаги ҳамавор кард
бистун умр ро, ҷуз қомат хам, тиша нест
دستگاه معنی نازک، سخن را، پور است
جوهر این تیغ، جز پیچ و خم اندیشه نیست
дастаго маъани нозак, сахан ро, пур аст
ҷуҳар ин тиғ, ҷуз пич ва хам андиша нест
پای در دامنکشیدن نشئهٔ جمعیت است
بادهٔ ما را، چو شبنم، احتیاج شیشه نیست
пой дар доман-кашидан нашиа ҷамаъит аст
бода мо ро, чу шабанам, аҳатиоҷ шиша нест
ساز هستی یک قلم آماده برق فناست
مشت خاشاکی، که نتوان سوختن، در بیشه نیست
соз ҳастӣ як қалм омода барақ фаност
машт-хошоки,ки натавон сухатан, дар биша-нест
آبگردیدیم، به هرگلکه چشمی دوخیتم
شبنم ما را، به غیر ز خودگدازی پیشه نیست
об-гардидим, ба ҳарагал-ки чашми духитам
шабанам мо ро, ба ғир з ходагадози пиша нест
دل ز مقصد غافل و آنگاه لاف جستجو
شرمدار از معنی لفظی که در اندیشه نیست
дил з мақасад ғофал ва онго лоф ҷастаҷу
шарм-дор аз маъани лафази ки дар андиша нест
پیکرخمگشته انشا میکند موی سفید
موج جوی شیر بیامداد آبتیشه نیست
пикархам-гашта анашо мекунад мавай сафид
мавҷ ҷавай шир бе-амадод об-тиша нест
از سر افتاده پا برجاست بنیادم چو شمع
نخل تسلیم مر غیرازتواضع ریشه نیست
аз сар афтода по бараҷост баниодам чу шамъ
нахал тасалим мар ғирозатавозаъ риша нест
بیدل از خویشان نمیباید اعانت خواستن
مومیایی چارهفرمای شکست شیشه نیست
бидел аз хойашон нами-бойд аъонат хосатан
мумиойай чора-фармой шакаст шиша нест
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- شکست
- درهمشکستگی؛ نمادِ نیستی و فروریختنِ خودیِ عاشق.
- دامن
- کنارهٔ جامه؛ نمادِ پاکی، پناه و دستآویز.
- ساز
- آلتِ نوازندگی؛ نمادِ همآهنگی و نوای درون.
- خط
- موی نورُستهٔ گونه؛ نمادِ زیباییِ نوخیزِ معشوق.
- پای
- عضوِ ایستادن و رفتن؛ نمادِ ثبات و گام در راه.
- غافل
- بیخبر و ناآگاه؛ خفته از یادِ حق و حقیقت.
- راه
- مسیرِ رفتن؛ نمادِ طریقتِ سلوک و سفرِ معنوی.
- شرم
- حیا و آزرم؛ پروای درونی در برابرِ معشوق و حق.
- جوهر
- ذات و بنیاد شیء؛ چیزی که قائم به خود دانسته میشود.