آنچه در بالطلب رقص است، در دل آتش است
آنچه در بالطلب رقص است، در دل آتش است
همچو شمع اینجا زسرتا پای بسملآتش است
онача дар бол-талаб рақас аст, дар дил оташ аст
ҳамачу шамъ инҷо засарто пой басамал-оташ аст
از عدم دوری، جهانی را به داغ وهم سوخت
محو دریا باش، ایگوهر! که ساحل آتش است
аз ъадам дури, ҷаҳони ро ба доғ ваҳм сухт
маҳу дарё бош, эй-гуҳар! ки соҳал оташ аст
یک قلم چون تخم اشک شمع آفت مایهایم
کشت ما چندانکه سیراباست حاصلآتش است
як қалм чун тахам ашак шамъ офт мойа-айам
кашт мо-чандонака сироб-аст ҳосал-оташ аст
کلفت واماندگی شد برق بنیاد چنار
با وجود بیبریها پای درگل آتش است
калафт вомонадаги шуд барақ баниод чанор
бо ваҷуд бе-бариҳо пой дарагал оташ аст
در شکنج زندگی میسوزدم یاد فنا
نیم بسمل را تغافلهای قاتل آتش است
дар шаканҷ зандаги мӣ-сузадам йод фано
ним басамал ро тағофалаҳой қотал оташ аст
میرویم آنجاکهجز معدومگشتن چاره نیست
کاروانها خار و خس دربار و منزل آتش است
мӣ-равайам онҷока-ҷуз маъадум-гаштан чора нест
коравонаҳо хор ва хас дарабор ва маназал оташ аст
میگدازد جوهر شرم از هجوم احتیاج
ای کرم معذور در بنیاد سال آتش است
мӣ-гадозд ҷуҳар шарм аз ҳаҷум аҳатиоҷ
эй-карм маъазур дар баниод сол оташ аст
از تپشهای پر پروانه میآید به گوش
کاشنای شمع را بیرون محفل آتش است
аз тапаш-ҳой пур паравона мӣ-ойд ба-гуш
кошаной шамъ ро бирун маҳафал оташ аст
هر دو عالم لیلی بیپرده است، اما چه سود
غیرت مجنون ما را نام محمل آتش است
ҳар ду олам лили бе-парда аст, амо ча суд
ғирт маҷанун мо ро ном маҳамал оташ аст
زندگی بیدل دلیل منزل آرام نیست
چون نفس درزیرپا دل دارم و دل آتش است
зандаги бидел далил маназал ором нест
чун нафас дарзирапо дил дорм ва дил оташ аст
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- آتش
- شعله و سوز؛ کنایه از عشق، درد، شور یا نابودی.
- داغ
- نشان سوختگی یا زخم؛ کنایه از اندوه، عشق و حسرت.
- اشک
- قطرهٔ چشم؛ نشانهٔ گریه، شوق یا اندوهِ عاشقانه.
- بال
- پرِ پرواز؛ نمادِ اوجگرفتن و رهاییِ روح.
- پای
- عضوِ ایستادن و رفتن؛ نمادِ ثبات و گام در راه.
- وهم
- پندار ناپایدار؛ ادراکی که یقین و حقیقت کامل نیست.
- عدم
- نیستی؛ نبودن در برابر هستی و گاه مرتبه پیش از ظهور.
- شرم
- حیا و آزرم؛ پروای درونی در برابرِ معشوق و حق.
- یاد
- بهخاطرآوردن؛ حضورِ معشوق در دل و ذکرِ پیوسته.
- جوهر
- ذات و بنیاد شیء؛ چیزی که قائم به خود دانسته میشود.
- پرده
- حجاب و پوشش؛ مانع آشکارشدن یا نشانه پنهانی راز.