پیش آن چشم سخنگو موج می در جامها
پیش آن چشم سخنگو موج می در جامها
چون زبان خامشان پیچیده سر در کامها
пиш он чашм сахангу мавҷ мӣ дар ҷом-ҳо
чун забон хомашон пичида сар дар ком-ҳо
رنگ خوبی را ز چشم او بنای دیگر است
روغن تصویر درد حسن ازین بادامها
ранг хоби ро з чашм ав баной дигар аст
руған тасавайр дард ҳасан азин бодом-ҳо
موج دریا را تپیدن رقص عیش زندگیست
بسمل او را به بیآرامیست آرامها
мавҷ дарё ро тапидан рақас ъиш зандаги-ст
басамал ав ро ба бе-ороми-ст ором-ҳо
از مذاق ناز اگر غافل نباشد کام شوق
میتوان صد بوسه لذت بردن از دشنامها
аз мазоқ ноз агар ғофал набошад ком шуқ
мӣ-тавон сад буса лазат бардан аз дашаном-ҳо
چون خط پرگار، اگر مقصد دلیل عجز نیست
پای آغاز از چه میبوسد سرانجامها
чун хт парагор, агар мақасад далил ъаҷаз нест
пой оғоз аз ча мӣ-бусад саронҷом-ҳо
از گرفتاری ما با عشق زیب دیگر است
بال مرغان میشود مژگان چشم دامها
аз гарфатори мо бо ишқ зиб дигар аст
бол марағон мӣ-шуд мажагон чашм дом-ҳо
شهرهٔ عالم شدن مشکل بود بیدردسر
روز و شب چین بر جبین دارد نگین از نامها
шаҳара олам шадан машакал буд бе-дардасар
рӯз ва шаб чин бар ҷабин дорад нгин аз ном-ҳо
سخت دشوار است قطع راه اقلیم عدم
همچو پیک عمر باید از نفس زد گامها
сахт дашавор аст қатаъ ро ақалим ъадам
ҳамачу пик умр бойд аз нафас зд гом-ҳо
مقصد وحشت خرامان نفس فهمیدنیست
بیسراغی نیستند این بوی گل احرامها
мақасад вҳашт харомон нафас фаҳамидани-ст
бе-сароғи нистанд ин бавай гул аҳаром-ҳо
نشئهٔ عیشی که دارد این چمن خمیازه است
بر پر طاووس میبندم برات جامها
нашиа ъиши ки дорад ин чаман хамиоза аст
бар пур товавас мӣ-бандам барот ҷом-ҳо
هیچکس در عالم اقبال فارغبال نیست
رخش نتوان تاختن بیدل به پشت بامها
ҳичакас дар олам ақабол форағ-бол нест
рахаш натавон тохатан бидел ба пашт бом-ҳо
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- ناز
- کرشمه و دلربایی؛ جلوهگریِ معشوق در برابرِ نیاز.
- بال
- پرِ پرواز؛ نمادِ اوجگرفتن و رهاییِ روح.
- عشق
- مهرِ سوزان؛ نیرویِ بنیادینِ هستی و راهِ فنا.
- مژگان
- موهای پلک؛ نمادِ تیرِ نگاه و گریهٔ عاشق.
- خط
- موی نورُستهٔ گونه؛ نمادِ زیباییِ نوخیزِ معشوق.
- پای
- عضوِ ایستادن و رفتن؛ نمادِ ثبات و گام در راه.
- چمن
- سبزهزارِ خرّم؛ نمادِ بهار، باغ و جلوهگاهِ حسن.
- عجز
- ناتوانی و درماندگی؛ فروتنیِ بنده در برابرِ حق.