گفتگو صد رنگ ناکامی دماند از کامها
گفتگو صد رنگ ناکامی دماند از کامها
وصل هم موهوم ماند از شبههٔ پیغامها
гафтагу сад ранг нокоми дамонд аз ком-ҳо
васал ҳам муҳум монд аз шабҳа пиғом-ҳо
غیر دیر و کعبه هم صد جا تمنا میکند
زندگی یک جامهوار و این همه احرامها
ғир дир ва каъаба ҳам сад ҷо тамано мекунад
зандаги як ҷома-вор ва ин ҳама аҳаром-ҳо
ریشهٔ نشو و نما از دانهٔ ما گل نکرد
ماند چون حرف خموشی در طلسم کامها
риша нашу ва намо аз дона мо гул накард
монд чун ҳарф хамуши дар таласам ком-ҳо
قطرهٔ ما ناکجا سامان خودداری کند
بحر هم از موج اینجا میشمارد گامها
қатара мо нокаҷо сомон ходадори канд
баҳар ҳам аз мавҷ инҷо мӣ-шморд гом-ҳо
گل کند در وحشت دردسر فرماندهی
چون شرر از سنگ ریزد زین نگینها نامها
гул канд дар вҳашт дардасар фармонадаҳи
чун шарар аз санг ризд зин нгин-ҳо ном-ҳо
چون به آگاهی فتد کار، اهل دنیا ناقصند
ورنه در تدبیر غفلت پختهاند این خامها
чун ба огоҳи фатад кор, аҳал данио ноқасанд
варна дар тадабир ғафалат пахта-анд ин хом-ҳо
از نشان هستی ما سکه نامی بیش نیست
صید ما حکم صدا دارد به گوش دامها
аз нашон ҳастӣ мо сака номи биш нест
сид мо ҳакам садо дорад ба гуш дом-ҳо
لاله و گل بس که لبریزند از صهبای رنگ
در شکستن هم صدایی سر نزد زین جامها
лола ва гул бас ки лабаризанд аз саҳабой ранг
дар шакастан ҳам садойай сар назд зин ҷом-ҳо
از تپش آوارهها بیریشهٔ جرأت مباش
در زمین ناتوانی گشتهاند آرامها
аз тапаш овора-ҳо бе-риша ҷарот мабош
дар замин нотавони гашта-анд ором-ҳо
بیدل از آیینهٔ زنگار فرسودم مپرس
داشتم صبحی که شد غارت نصیب شامها
бидел аз оина зангор фарсудам мапарс
дошатам сабҳи ки шуд ғорт насиб шом-ҳо
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- سنگ
- تختهسنگِ سخت؛ نمادِ سختی، جفا و گاه مستی.
- وحشت
- هراس و رمیدگی؛ گریزِ دلِ تنها از خلق بهسوی تنهایی.
- زندگی
- حیات و بودن؛ فرصتِ گذرا و میدانِ آزمونِ جان.
- غفلت
- بیخبری و بیتوجهی؛ خوابِ دل و حجابِ راهِ آگاهی.
- دام
- تله شکار؛ نمادِ تعلق و گرفتاریِ جان در جهان.
- بحر
- دریا؛ نماد وحدت و هستی بیکران که قطره در آن محو میشود.
- سامان
- سروسامان و نظم؛ آسایش و قرارِ کار، که عاشق فاقدِ آن است.
- جام
- ظرفِ باده؛ نمادِ دلِ پذیرای فیض و معرفت.
- نام
- نام و آوازه؛ نمادِ اعتبارِ ظاهری در برابرِ گمنامی.
- شرر
- جرقه آتش؛ نماد لحظهای بودن و زود گذشتنِ هستی.