کار جهان خواه عجز، خواه سری میکند
کار جهان خواه عجز، خواه سری میکند
آگهی اینجا کجاست بیخبری میکند
кор ҷаҳон хо ъаҷаз, хо сари мекунад
огаҳи инҷо каҷост бихабари мекунад
مقصد عزم نفس هیچ نمودار نیست
یک تپش پا به گل نامهبری میکند
мақасад ъазм нафас ҳич намудор нест
як тапаш по ба-гул нома-бари мекунад
کیست کزین خاکدان گرد بلندی نکرد
آبله هم زیر پا عزم سری میکند
кист казин хокадон гард баланди накард
обала ҳам зир по ъазм сари мекунад
بسکه تنکفرصت است عشرت این انجمن
تا به چراغی رسیم شب سحری میکند
басака танак-фарсат аст ъашарт ин анаҷаман
то ба чароғи рсим шаб саҳари мекунад
ضبط عنان سرشک ازکف ما بردهاند
شوق پری جلوهای شیشهگری میکند
забат ъанон сарашак азакаф мо барда-анд
шуқ пари ҷалуа-эй шиша-гари мекунад
انجمن میکشان خامشی آهنگ نیست
شیشهٔ ما سنگ را کبک دری میکند
анаҷаман микашон хомаши оҳанг нест
шиша мо санг ро кабак дари мекунад
سفله ز کسب کمال قدر مربی شکست
قطره چو گوهر شود بد گهری میکند
сафала з касаб-камол қадар мараби шакаст
қатара чу гуҳар шуд бд гаҳари мекунад
در همه حال آدمی شخص ملک سیرت است
لیک به جاه اندکی ناز خری میکند
дар ҳама ҳол одами шахас малак сирт аст
лик ба ҷо анадаки ноз хари мекунад
حرص گوارا گرفت تلخی ادبار منع
پیش طمع دور باش نیشکری میکند
ҳарс гаворо гарфат талхи адабор манаъ
пиш тамаъ дур бош нишакари мекунад
جوهر فرهاد نیست ورنه در این کوهسار
صورت هر سنگ و گل، مو کمری میکند
ҷуҳар фараҳод нест варна дар ин-куҳасор
сурт ҳар санг ва гул, му камари мекунад
زنگ و صفای دل است غفلت و آگاهیام
آینه در هر صفت پردهدری میکند
занг ва сафой дил аст ғафалат ва огоҳи-ам
оина дар ҳар сафт парда-дари мекунад
بیدل از افشای راز منفعلم کرد عشق
پیش که نالد ادب گریهتری میکند
бидел аз афашой роз манафаъалм-кард ишқ
пиш ки нолд адаб гариа-тари мекунад
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- آینه
- سطح بازتابنده؛ در شعر نماد خودشناسی، صفا و جلوه است.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- جهان
- گیتی و دنیا؛ سرای گذرا و فریبندهٔ هستی.
- شکست
- درهمشکستگی؛ نمادِ نیستی و فروریختنِ خودیِ عاشق.
- ناز
- کرشمه و دلربایی؛ جلوهگریِ معشوق در برابرِ نیاز.
- عشق
- مهرِ سوزان؛ نیرویِ بنیادینِ هستی و راهِ فنا.
- سنگ
- تختهسنگِ سخت؛ نمادِ سختی، جفا و گاه مستی.
- گرد
- غبار و خاک؛ نشانه محوی، ناپایداری و حجاب دیدن.
- فرصت
- مجال کوتاه انجام کار؛ در شعر غالبا لحظه گذرای عمر.
- جلوه
- آشکارشدن زیبایی یا حقیقت در صورت دیدنی.
- شوق
- اشتیاقِ سوزان؛ کششِ پرشورِ دل بهسوی معشوق و وصال.
- جوهر
- ذات و بنیاد شیء؛ چیزی که قائم به خود دانسته میشود.
- آبله
- تاولِ پا یا دانهٔ پوست؛ نشانهٔ رنجِ راه و سلوک.