چاک کسوت فقرم رنگ خنده میریزد
چاک کسوت فقرم رنگ خنده میریزد
بخیه بیبهاری نیست گل ز ژنده میریزد
чок касут фақарм ранг ханда мӣ-ризд
бахиа бе-бҳори нест-гул з жанда мӣ-ризд
در دماغ پروانه بال میزند اشکم
قطرههای این باران پر تپنده میریزد
дар дамоғ паравона бол мӣ-занд ашакам
қатара-ҳой ин борон пур тапанда мӣ-ризд
در عدم هم اجزایم دستگاه زنهاری ست
این غبار بر هر خاک خط کشنده می ریزد
дар ъадам ҳам аҷазойам дастаго занаҳори ст
ин ғубор бар ҳар хок хт-кашанда мӣ ризд
ریشه در هوا داربم تاکجا هوس کاریم
دانهٔ شرر در خاک نارسنده میریزد
риша дар ҳаво дорабам токаҷо ҳус-корим
дона шарар дар хок норсанда мӣ-ризд
باغ ما چمن دارد در زمین خاموشی
غنچه باش و گل میچین گل به خنده میریزد
боғ мо чаман дорад дар замин хомуши
ғанача бош ва гул мӣ-чин гул ба ханда мӣ-ризд
بیخبر نگردی دی محرم کف افسوس
کاین درشتی طبعت از چه رنده میریزد
бихабар нгарди ди маҳарм каф афасус
койан дарашти табаъат аз ча ранда мӣ-ризд
گرد ناتوان ما چند بر هوا باشد
گر همه فلکتازست بالکنده میریزد
гард нотавон мо чанд бар ҳаво бошад
гар ҳама фалактозаст бол-канда мӣ-ризд
نامهگر به راه افکند عذرخواه قاصد باش
بالها چو شمع اینجا از پرنده میریزد
нома-гар ба ро афаканд ъазархо қосад бош
болаҳо чу шамъ инҷо аз парнада мӣ-ризд
جوهر تلاش از حرص پایمال ناکامیست
هر عرق که ما داریم این دونده میریزد
ҷуҳар талош аз ҳарс пойамол нокоми-ст
ҳар ъарақ-ки мо дорим ин дунда мӣ-ризд
پاس آبرو تا خون فرق نازکی دارد
این به تیغ میریزد آن به خنده میریزد
пос обару то хон фарақ нозаки дорад
ин ба тиғ мӣ-ризд он ба ханда мӣ-ризд
جز حیا نمیباشد جوهر کرم بیدل
هرچه ریزشی دارد سرفکنده میریزد
ҷуз ҳио нами-бошад ҷуҳар карм бидел
ҳарача ризаши дорад сарфаканда мӣ-ризд
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- خون
- مایعِ سرخِ تن؛ نمادِ درد، شور و جگرسوزیِ عشق.
- هوس
- آرزوی زودگذر؛ میلِ نفسانی در برابرِ عشقِ راستین.
- بال
- پرِ پرواز؛ نمادِ اوجگرفتن و رهاییِ روح.
- گرد
- غبار و خاک؛ نشانه محوی، ناپایداری و حجاب دیدن.
- خط
- موی نورُستهٔ گونه؛ نمادِ زیباییِ نوخیزِ معشوق.
- چمن
- سبزهزارِ خرّم؛ نمادِ بهار، باغ و جلوهگاهِ حسن.
- عرق
- تراوشِ پوست؛ نمادِ شرم، خجلت و لطافتِ رخسار.
- عدم
- نیستی؛ نبودن در برابر هستی و گاه مرتبه پیش از ظهور.
- راه
- مسیرِ رفتن؛ نمادِ طریقتِ سلوک و سفرِ معنوی.
- تیغ
- شمشیر و لبهٔ تیز؛ نمادِ قهرِ معشوق و جراحتِ عشق.