امروز دور صحبت وقف ستم ایاغیست
امروز دور صحبت وقف ستم ایاغیست
قلقل ترنگ میناست از بسکه نشئه باغیست
амаруз дур саҳабат вақаф сатам айоғи-ст
қалқал тарнаг миност аз басака нашиа боғи-ст
الزام و انفعال است شرط وفاق احباب
دلبستگی که دارند با یکدگر جناغیست
алазом ва анафаъол аст шарт вафоқ аҳабоб
далабастаги-ки доранд бо йакадагар ҷаноғи-ст
از طبع نکتهسنجان انصافکرده پرواز
از بسکه خردهگیرند تحسینشان کلاغیست
аз табаъ накта-санҷон анасоф-карда паравоз
аз басака харда-гиранд таҳасинашон-калоғи-ст
در دوستان شکایت هنگام گرم دارد
هر جا خموشیای هست از شکوه بیدماغیست
дар дустон шакойт ҳангом гарм дорад
ҳараҷохамуший-ҳаст аз шакуа бе-дамоғи-ст
نی دل حضور دارد، نی دیده نور دارد
سامان این شبستان کوری و بیچراغیست
ни дил ҳазур дорад, ни дида нур дорад
сомон ин шабастон кури ва бе-чароғи-ст
تا دل الم نچیند ازکینه محترز باش
گر تلخی از حلاوت گل کرد میوه داغیست
то дил алм начинд азакина маҳатарз бош
гар талхи аз ҳаловат гул кард мива доғи-ст
مشکل دماغ سودا آزادگی نخواهد
داغ هوای صحراست هرچند لاله باغیست
машакал дамоғ судо озодаги нхоҳад
доғ ҳавой саҳарост ҳарачанд-лола боғи-ст
زین جستجوی باطل بر هرچه وارسیدم
دیدم به دوش انفاس بار عدم سراغیست
зин ҷастаҷавай ботал бар ҳарача ворсидам
дидам ба душ анафос бор ъадам сароғи-ст
بیدل من جنونکش درحسرت دل جمع
از هر که چاره جستم گفت این مرض دماغیست
бидел ман ҷанун-каш дараҳасарт дил ҷамаъ
азаҳарака-чора ҷастам гафт ин-марз-дамоғи-ст
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- جنون
- دیوانگی؛ شیداییِ عاشقانه و رهاییِ از عقل.
- داغ
- نشان سوختگی یا زخم؛ کنایه از اندوه، عشق و حسرت.
- پرواز
- اوجگرفتن در هوا؛ نمادِ رهاییِ روح و آرزو.
- دیده
- چشمِ بیننده؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و دیدارِ یار.
- عدم
- نیستی؛ نبودن در برابر هستی و گاه مرتبه پیش از ظهور.
- دماغ
- بینی یا سَر؛ جایگاهِ پندار، سرمستی و سودای خیال.
- طبع
- سرشت و خوی؛ مزاجِ درون و قریحهٔ شاعرانهٔ جان.
- سامان
- سروسامان و نظم؛ آسایش و قرارِ کار، که عاشق فاقدِ آن است.
- نشئه
- سرخوشی و حال برآمده از باده، عشق یا ادراک معنوی.
- انفعال
- شرمساری و کنشپذیری؛ حالتِ خجلت و گدازِ درونی در برابرِ حق.
- چاره
- درمان و تدبیر؛ نمادِ راهِ رهایی از درد یا بیچارگی.
- حضور
- بودن و حاضری؛ نمادِ حضورِ دل نزدِ حق.
- خموشی
- خاموشی؛ سکوتِ حیرت در برابر رازی که گفتن برنمیتابد.
- جمع
- گردآمده و فراهم؛ یکجاییِ خاطر و وحدت در برابرِ تفرقه.
- مشکل
- دشوار و گره؛ معمای هستی و دشواریِ راهِ سلوک.