فطرت / طبع

1

کاهش طبع من از فطرت بیباک خود است / شمع را برق فنا شعلهٔ ادراک خود است

2

نقش این دفتر کماهی ‌کشف طبع ما نشد / عینک فطرت در اینجا آنقدر شفاف نیست

3

خشکی به طبع خلق ز شعر ترم نماند / فطرت هنوز از قلمم نال می‌کشد

4

فطرت از جوهر تنزیه‌که در طبع من است / آب می‌شد اگر اظهار هنر می‌کردم

5

با طبع سرکش اینهمه رنج وفا مبر / روز سوار، شب کند اسب چراغ پا

6

اگر در طبع غیرت ننگ اظهار غرض باشد / کف پا میکند سرکوبی دست دعا اینجا

7

به فهم کیفیت حقیقت که‌راست بینش کجاست فطرت / به غیر شکل قیاس اینجا نمی‌کند چشم کور پیدا

8

همین درد است برگ عشرت خونین‌دلان بیدل / هجوم گریه، مست خنده دارد طبع مینا را

9

درشت‌خو چه خیال است نرم‌گو باشد؟ / شرارخیزی محض است طبعِ خارا را

10

پرواز فطرت ما در دام بال می‌زد / آزاد کرد فضلش از هر قیود ما را

11

سیاه‌روزی شمع آشکار شد ز تأمل / به پیش‌ پا چه بلایی‌است طبع روشن ما را

12

چو ماهی خارخار طبع در کار است و ما غافل / که بر امواج پوشانده‌ست گردون جوشن ما را

13

ز طبع قطره نَمی جز محیط نتوان‌ یافت / تو می‌تراوی اگر جوش‌ کرده‌ای ما را

14

غیریت از نتایج طبع درشت توست / اجزای آب شو ز دل یکدگر برآ

15

سرمه‌کردم تا قی چشمی به خویشم واکند / فطرت بی‌نورتاکی نیست بیند هست را

16

در این جنون‌کده منع فضولی‌ات نتوان کرد / هوس به طبع تو خودروست همچو بنگ به صحرا

17

تغافل زن به‌ هستی صیقل فطرت همینت بس / صفای آینه‌گر مدعا باشد مبین خود را

18

بر طبع ضعیفان ز حوادث المی نیست / خاشاک‌کندکشتی خود موج خطر را

19

علم در هر طبع سامان بخش استعداد اوست / تا به خون برده‌ست جوهر موکشان شمشیر را

20

به‌این فطرت‌که درفکر سراغ خودگمم بیدل / چه‌خواهم‌گفت اگر ‌حیرت زمن پرسد نشانش را

21

طبع سرکش تا کجا تقلید همواری ‌کند / سخت‌دشوار است دادن آب‌ گوهر تیغ را

22

سادگی باغی‌ست طبع عافیت‌آهنگ را / وقف طاووسان رعنا کن گل نیرنگ را

23

طبع ظالم را قوی‌ سرمایه سازد دستگاه / سختی افزونتر کند الماس‌ گشتن سنگ را

24

وهم می‌بالد در اینجا، عقل‌کو، فطرت‌کدام / مزرع ما بیشتر سرسبز دارد بنگ را

25

کی بود سیری ز ناز آن نرگس خودکام را / باده پیمایی‌گرانی نیست طبع جام را

26

از پی اصلاح ناهمواری طبع درشت / آمد ورفت نفسها بس بود سوهان مرا

27

ناخن تدبیر را بر عقدگوهر دست نیست / موج می مشکل‌گشاید طبع محزون مرا

28

ما صافدلان سرشکن طبع درشتیم / بر سنگ ترحم نبود شیشه‌گران را

29

ز سرو و قمریان پیداست بیدل کاندرین گلشن / به سر خاکستر است از دور گردون طبع موزون را

30

در این گلشن تسلی داد وضع سرو و شمشادم / که یک مصرع بلند آوازه دارد طبع موزون را