حریف مشرب قمری نهای طاووسی نازی
حریف مشرب قمری نهای طاووسی نازی
کف خاکستری یا شوخی پرواز گلبازی
ҳариф машараб қамари на-эй товаваси нози
каф хокастари йо шухи паравоз галабози
نفس عشرت فریبست اینقدر هنگامهٔ ما را
نوای حیرتم آنهم به بند تار بیسازی
нафас ъашарт фарибаст айанқадар ҳангома мо ро
навой ҳиратам онаҳам ба банд тор бе-сози
سرت راه گریبان وانکرد از بیتمیزیها
وگرنه بر تامل سنگ هم دارد در بازی
сарт ро-гарибон вонакард аз бе-тамизиҳо
вагарна бар томал санг ҳам дорад дар бози
به این سامان ندانم صید نیرنگ که خواهم شد
که چون طاووس در بالم چراغانکرده پروازی
ба ин сомон ндонам сид ниранг-ки хоҳам шуд
ки чун товавас дар болм чароғон-карда паравози
نفس دزدیده در دل شور سودای دگر دارم
چو شمع کشته روشن کردهام هنگامهٔ رازی
нафас даздида дар дил шур судой дагар дорм
чу шамъ-кашта рушан карда-ам ҳангома рози
غبارم در عدم هم گر هوایی دارد این دارد
که برگرد سر او گردم و بر خودکنم نازی
ғаборм дар ъадам ҳам-гар ҳавойай дорад ин дорад
ки барагард сар ав гардам ва бар ходаканам нози
اگر ساحل شوم آوارهٔ یک گوهر آرامم
به توفان میگریزم تاکنم با عافیت سازی
агар соҳал шум овора як гуҳар оромам
ба туфон мӣ-гаризм токанам бо ъофит сози
ندانم ماجرایکاف و نونکی منقطعگردد
درین کهسار عمری شد که پیچیدهست آوازی
ндонам моҷарой-коф ва нун-ки манқатаъ-гардад
дарин каҳасор ъамари шуд ки пичида-ст овози
مگو از ابتدای من، مپرس از انتهای من
نگاهی بود خونگشتن چه انجامی چه آغازی
магу аз абатадой ман, мапарс аз анатаҳой ман
нгоҳи буд хон-гаштан ча анҷоми ча оғози
به جایی میرسی بیدل مباش از جستجو غافل
دری از آشیان تا وا شود یک چند پروازی
ба ҷойай мӣ-рси бидел мабош аз ҷастаҷу ғофал
дари аз ошион то во шуд як чанд паравози
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- خون
- مایعِ سرخِ تن؛ نمادِ درد، شور و جگرسوزیِ عشق.
- سنگ
- تختهسنگِ سخت؛ نمادِ سختی، جفا و گاه مستی.
- پرواز
- اوجگرفتن در هوا؛ نمادِ رهاییِ روح و آرزو.
- عدم
- نیستی؛ نبودن در برابر هستی و گاه مرتبه پیش از ظهور.
- غافل
- بیخبر و ناآگاه؛ خفته از یادِ حق و حقیقت.
- راه
- مسیرِ رفتن؛ نمادِ طریقتِ سلوک و سفرِ معنوی.
- شوخی
- چالاکی و دلربایی؛ طنّازی و جلوهگریِ پرشورِ معشوق.
- عافیت
- تندرستی و آسودگی؛ سلامتِ جان و رهایی از آشوبِ تعلق.
- شور
- هیجان و جوش؛ نمادِ بیقراریِ عاشقانه و وجد.
- کف
- کفِ دست یا کفِ آب؛ نمادِ ناپایداری و تهیدستی.
- سامان
- سروسامان و نظم؛ آسایش و قرارِ کار، که عاشق فاقدِ آن است.
- روشن
- تابناک و آشکار؛ نمادِ آگاهی و تجلیِ معنا.
- گریبان
- یقهٔ پیراهن؛ نمادِ تأمل و دریدنِ آن نشانِ شور و جنون.