ز دست عافیت داغم سپند یأس پروردم
ز دست عافیت داغم سپند یأس پروردم
به این آتش که من دارم مگر آتش کند سردم
з даст ъофит доғам сапанд йос парурадам
ба ин оташ ки ман дорм магар оташ-канд сардам
اسیر ششدر و تدبیر آزادی جنونست این
چو طاس نرد هر نقشی که آوردم نیاوردم
асир шашадар ва тадабир озоди ҷанунаст ин
чу тос нард ҳар нақаши-ки овардам ниовардам
چو شبنم شرم پیداییست آثار سراغ من
عرق چندان که میبالد بلندی میکند گردم
чу шабанам шарм пидойай-ст осор сароғ ман
ъарақ чандон ки мӣ-болд баланди мекунад гардам
چو اوراق خزان بیاعتبارم خواندهاند اما
جهانی رنگ سیلی خورده است از چهرهٔ زردم
чу авароқ хазон бе-аъатаборм хонда-анд амо
ҷаҳони ранг сили хурда аст аз чаҳара зардам
در آن مکتب که استغنا عیار معنیام گیرد
کلاه جم بنازد بر شکستگوشهٔ فردم
дар он мактаб ки асатағано ъиор маъани-ам гирд
кало ҷам банозд бар шакаст-гуша фардам
ز خویشم میبرد یاد خرام او به آن مستی
که گل پیمانهگرداند اگر چون رنگ برگردم
з хойашм мӣ-бард йод харом ав ба он масти
ки-гул пимона-гардонд агар чун ранг барагардам
ز عریانی درین میدان ندارم ننگ رسوایی
شکوه جوهر تیغم خط پیشانی مردم
з ъариони дарин мидон ндорм нанг расавойай
шакуа ҷуҳар тиғам хт пишони мардам
وفایم خجلت ناقدردانی برنمیدارد
اگر بر آبله پا مینهم دل میکند دردم
вафойам хаҷалат ноқадардони барнами-дорад
агар бар обала по мӣ-наҳам дил мекунад дардам
نیام بیدل خجالت مایهٔ ننگ تهیدستی
چو مضمون در خیال هر که میآیم ره آوردم
ни-ам бидел хаҷолат мойа нанг таҳи-дасти
чу мазмун дар хаёл ҳар ки мӣ-ойам ра овардам
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- دست
- اندامِ گرفتن؛ نمادِ قدرت، بخشش و تصرف.
- شکست
- درهمشکستگی؛ نمادِ نیستی و فروریختنِ خودیِ عاشق.
- خیال
- صورت ذهنی و وهم؛ جهان تصور در برابر حضور عینی.
- آتش
- شعله و سوز؛ کنایه از عشق، درد، شور یا نابودی.
- خط
- موی نورُستهٔ گونه؛ نمادِ زیباییِ نوخیزِ معشوق.
- عرق
- تراوشِ پوست؛ نمادِ شرم، خجلت و لطافتِ رخسار.
- شرم
- حیا و آزرم؛ پروای درونی در برابرِ معشوق و حق.
- یاد
- بهخاطرآوردن؛ حضورِ معشوق در دل و ذکرِ پیوسته.
- جوهر
- ذات و بنیاد شیء؛ چیزی که قائم به خود دانسته میشود.
- آبله
- تاولِ پا یا دانهٔ پوست؛ نشانهٔ رنجِ راه و سلوک.
- شبنم
- رطوبت لطیف بامدادی؛ نماد لطافت، ناپایداری و اشک.
- معنی
- مقصود درونی یا حقیقت پنهان پشت لفظ و صورت.
- ننگ
- عار و رسوایی؛ بدنامیِ عاشق که گاه مایهٔ افتخار است.