ضعیفیها بیان عجز طاقت برنمیدارد
ضعیفیها بیان عجز طاقت برنمیدارد
سجود مشت خاک اظهار طاعت برنمیدارد
заъифи-ҳо бион ъаҷаз тоқат барнами-дорад
саҷуд машт хок азаҳор тоъат барнами-дорад
طرف عشق است غیر از ترک هستی نیست تدبیری
که شمشیر از حریف خود سلامت برنمیدارد
тарф ишқ аст ғир аз тарак ҳастӣ нест тадабири
ки-шамашир аз ҳариф-худ саломат барнами-дорад
به ذوق گفتگو بر هم مزن هنگامهٔ تمکین
که کوه از ناله غیر از ننگ خفّت بر نمیدارد
ба зуқ гафтагу бар ҳам мазн ҳангома тамакин
ки-куа аз нола ғир аз нанг хафт бар нами-дорад
دلیل ترک اسبابم مباش ای ذوق آزادی
نگاه بی دماغان ناز عبرت بر نمیدارد
далил тарак асабобам мабош эй зуқ озоди
нго би дамоғон ноз ъабарт бар нами-дорад
مگرچون نقش پا با خاک محشورمکنی ورنه
سر افتادهای دارم که خجلت برنمیدارد
магарачун нақш по бо хок маҳашурм-кани варна
сар афтода-эй дорм ки хаҷалат барнами-дорад
گل بیتابیام چندان نزاکتپرور است امشب
که گر آیینهگردد رنگ حیرت برنمیدارد
гул битоби-ам чандон назокт-парур аст амашаб
ки-гар оина-гардад ранг ҳайрат барнами-дорад
سفیه انگار منعم راکه سایل بر در جودش
ندارد بار تا گرد مذلت برنمیدارد
сафиа ангор манаъам рока сойал бар дар ҷудаш
надорад бор то гард мазалат барнами-дорад
ز ساز سرکشیها عجز پیما نالهای دارم
که گر توفان کند جز دست حاجت برنمیدارد
з соз саракашиҳо ъаҷаз пимо нола-эй дорм
ки гар туфон канд ҷуз даст ҳоҷат барнами-дорад
امل را چند سازی کاروان سالار خواهشها
نفس خود محملت بیش از دو ساعت بر نمیدارد
амал ро чанд сози-коравон солор хоҳашаҳо
нафас-худ маҳамалат-биш аз ду соъат бар нами-дорад
نمیارزد به تصدیع نگه جنس تماشایی
دو عالم یک مژه بار است همت بر نمیدارد
нами-аразд ба тасадиъ нга ҷанас тамошойай
ду олам як мажа бор аст ҳамат бар нами-дорад
بیا و از شرارم یک نگه فرصت غنیمت دان
که شرم انتظارم برق مهلت بر نمیدارد
био ва аз шарорм як нга фарсат ғанимат дон
ки шарм анатазорм барақ маҳалат бар нами-дорад
به رنگ رسم پردازان تکلف میکنم بیدل
و گرنه معنی الفت عبارت برنمیدارد
ба ранг расам-пардозон такалаф мӣ-канам бидел
ва гарна маъани алафт ъаборт барнами-дорад
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- دست
- اندامِ گرفتن؛ نمادِ قدرت، بخشش و تصرف.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- ناله
- فریادِ دردمندانه؛ آوای سوز و شکوهٔ عاشق.
- ساز
- آلتِ نوازندگی؛ نمادِ همآهنگی و نوای درون.
- ناز
- کرشمه و دلربایی؛ جلوهگریِ معشوق در برابرِ نیاز.
- عشق
- مهرِ سوزان؛ نیرویِ بنیادینِ هستی و راهِ فنا.
- حیرت
- سرگشتگی آگاهانه در برابر حقیقتی که فهم عادی از آن بازمیماند.