نغمه رنگ افتاده نقش بینشان تأثیر ما
نغمه رنگ افتاده نقش بینشان تأثیر ما
مطربی کو کز سر ناخن کشد تصویر ما
нағама ранг афтода нақш бе-нашон тосир мо
матараби куказ сар нохан-кашад тасавайр мо
سرمه تفسیر حیا عنوانکتاب عبرتیم
تهمت تقریرنتوان بست برتحریر ما
сарма тафасир ҳио ъанавон-ктоб ъабартим
таҳамат тақариранатавон баст бартаҳарир мо
قبل و بعد عالم تجدید، تجدید است و بس
نیست تقدیمی که بیشی جوید ازتأخیر ما
қабал ва баъад олам таҷадид, таҷадид аст ва бас
нест тақадими-ки биши ҷавайд азатохир мо
از شرار سنگ نتوان بست نام روشنی
رنگ شب درد چراغ خانهٔ دلگیر ما
аз шарор санг натавон баст ном рушани
ранг шаб дард чароғ хона далагир мо
ای فلک بر آه ما چندین میفشان دست رد
کزکمانت ناگهان زه بگسلاند تیر ما
эй фалак бар о мо чандин мифашон даст рд
казакамонат ногаҳон за багасалонд тир мо
از خروش آباد توفان، جنون جوشیدهایم
بیصدا نقاش هم مشکلکشد زنجیر ما
аз харуш обод туфон ҷанун ҷу-шида-айам
бе-садо нқош ҳам машакал-кашад занҷири мо
شرم هستی عالمی را در عرق خوابانده است
یکگره دارد چو شبنم رشتهٔ تسخیر ما
шарм ҳастӣ ъолми ро дар ъарақ хобонда аст
як-гара дорад чу шабанам рашта тасахир мо
از طلسم خاک اگر گردی دمد افشاندهگیر
کرد پیش از خواب دیدن خواب ما تعبیر ما
аз таласам хок агар гарди дамад афашонда-гир
кард пиш аз хоб дидан хоб мо таъбир мо
پای در دامان ناز از خویش میباید رمید
سایهٔ مژگان صیادیست بر نخجیر ما
пой дар домон ноз аз хеш мӣ-бойд рмид
сойа мажагон сиоди-ст бар нахаҷир мо
خاک بیآبیم امّا شرم معمار قضا
تا نمی در جبهه دارد نیست بیتعمیر ما
хок бе-обим амо шарм маъамор қазо
то нами дар ҷабҳа дорад нест бе-таъамир мо
کشتهٔ خاصیت شمشیر بیداد توایم
رنگ تا باقیست خون میریزد از تصویر ما
кашта хосит шамашир бидод тавойам
ранг то боқи-ст хон мӣ-ризд аз тасавайр мо
بیدل افلاس آبروی مرد میریزد به خاک
بینیامی برد آخر جوهر از شمشیر ما
бидел афалос обаравай мард мӣ-ризд ба хок
бе-ниоми бард охар ҷуҳар аз шамашир мо
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- دست
- اندامِ گرفتن؛ نمادِ قدرت، بخشش و تصرف.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- خون
- مایعِ سرخِ تن؛ نمادِ درد، شور و جگرسوزیِ عشق.
- جنون
- دیوانگی؛ شیداییِ عاشقانه و رهاییِ از عقل.
- ناز
- کرشمه و دلربایی؛ جلوهگریِ معشوق در برابرِ نیاز.
- سنگ
- تختهسنگِ سخت؛ نمادِ سختی، جفا و گاه مستی.
- مژگان
- موهای پلک؛ نمادِ تیرِ نگاه و گریهٔ عاشق.
- سایه
- اثر تاریک در برابر نور؛ کنایه از ناپایداری، پیروی یا وجود کمرنگ.
- خانه
- سرپناهِ زیست؛ نمادِ دل، تن یا قفسِ هستی.
- پای
- عضوِ ایستادن و رفتن؛ نمادِ ثبات و گام در راه.
- عرق
- تراوشِ پوست؛ نمادِ شرم، خجلت و لطافتِ رخسار.