تاکی افسردن دمی از فکر خود وارسته باش
تاکی افسردن دمی از فکر خود وارسته باش
سر برونآر ازگریبان معنی برجسته باش
токи афасардан дами аз факар худ вораста бош
сар барун-ор азагарибон маъани бараҷаста бош
گر نداری جرات از خانمان بر هم زدن
همچو میخون در جگر زین شیشهٔ بشکسته باش
гар ндори ҷарот аз хонамон бар ҳам задан
ҳамачу мӣ-хон дар ҷагар зин шиша башакаста бош
تا بفهمی ربط استعداد هستی و عدم
زین دو مصرع دور مگذر اندکی پیوسته باش
то бафаҳами рабат асатаъадод ҳастӣ ва ъадам
зин ду масараъ дур магазар анадаки пиваста бош
روزی اینجا در خور آدم دهن آماده است
محرم منقار ساز آن نهال پسته باش
рузи инҷо дар хур одам даҳан омода аст
маҳарм манқор соз он наҳол паста бош
عزم صادق میرهاند چون تنت از بند طبع
شاید از پستی برون آیی کمر می بسته باش
ъазм содақ мӣ-раҳонд чун танат аз банд табаъ
шойд аз пасти барун ойай-камар мӣ баста бош
دخل بیجایت ز درد اهل معنی غافل است
ناخنی تا هست دور از سینههای خسته باش
дахал биҷойт з дард аҳал маъани ғофал аст
нохани то ҳаст дур аз сина-ҳой хаста бош
چند باشی از فراموشان ایام وصال
رنگهای رفته یادت میدهم گلدسته باش
чанд боши аз фаромушон айом васол
рангаҳой рафта йодат мӣ-даҳам галдаста бош
خواستم از دل برون آرم غبار حیرتی
تا به لب آمد نفس خون گشت وگفت: آهسته باش
хосатам аз дил барун орм ғубор ҳирти
то ба лаб омад нафас хон-гашт вагафт: оҳаста бош
از اقامت شرم دارد بیدل استعداد شمع
هر قدر باشی درین محفل ز پا ننشسته باش
аз ақомат шарм дорад бидел асатаъадод шамъ
ҳар қадар боши дарин маҳафал з по нанашаста бош
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- خون
- مایعِ سرخِ تن؛ نمادِ درد، شور و جگرسوزیِ عشق.
- ساز
- آلتِ نوازندگی؛ نمادِ همآهنگی و نوای درون.
- لب
- کنارهٔ دهان؛ نمادِ سخن، بوسه و حیاتِ معشوق.
- عدم
- نیستی؛ نبودن در برابر هستی و گاه مرتبه پیش از ظهور.
- غافل
- بیخبر و ناآگاه؛ خفته از یادِ حق و حقیقت.
- شرم
- حیا و آزرم؛ پروای درونی در برابرِ معشوق و حق.
- درد
- رنج و الم؛ سرمایهٔ عاشق و راهِ پختگیِ جان.
- شیشه
- ظرفِ بلورین؛ نمادِ شکنندگیِ دل و صفای جان.
- معنی
- مقصود درونی یا حقیقت پنهان پشت لفظ و صورت.
- فکر
- اندیشه؛ تأمل و سیرِ ذهن، گاه دامِ راهِ دل.