ز هستی قطع کن گر میل راحت در نمود آمد
ز هستی قطع کن گر میل راحت در نمود آمد
چو حیرت صاف ما در دست تا مژگان فرود آمد
з ҳастӣ қатаъ кан гар мил роҳат дар намуд омад
чу ҳайрат соф мо дар даст то мажагон фаруд омад
نماز ما ضعیفان معبد دیگر نمیخواهد
شکستآنجا که شد محراب طاقت در سجود آمد
намоз мо заъифон маъабд дигар нами-хоҳад
шакаст-онҷо ки-шадамаҳароб-тоқат-дарсаҷуд омад
چه دارد سیر امکان جز امید خاک گردیدن
درین حرمانسرا هرکس عدم مشتاق بود آمد
ча дорад сир амакон ҷуз амид хок-гардидан
дарин ҳармонасаро ҳаракас ъадам маштоқ буд омад
ز وضع زندگی طرفی نبستم جز به نومیدی
چه سازم این ندامتساز پر عبرت سرود آمد
з вазаъ зандаги тарфи набастам ҷуз ба нумиди
ча созм ин ндомат-соз пур ъабарт саруд омад
به این عجزی که در بنیاد سعی خویش میبینم
شوم گر سایه از دیوار نتوانم فرود آمد
ба ин ъаҷази-ки дар баниод саъи хеш мӣ-бинам
шум гар сойа аз дивор натавонам фаруд омад
ندانم دامن زلف که از کف دادهام یارب
صدای دست برهم سودنم پر مشک سود آمد
ндонам доман залаф ки аз каф дода-ам йораб
садой даст бараҳам суданам пур машак суд омад
گرانست از سماجتگر همه آب بقا باشد
به مجلس چون نفس بر لب نباید زود زود آمد
гаронаст аз самоҷат-гар ҳама об бақо бошад
ба маҷалас чун нафас бар лаб набойд зуд зуд омад
ز هستی تا نگشم منفعل آهم نجست از دل
عرق آبی به رویم زد که این اخگر به دود آمد
з ҳастӣ то нгашм манафаъал оҳам нҷаст аз дил
ъарақ оби ба равайам зд ки ин ахагар ба дуд омад
ز استغنا چو بیدل داشتم امید تشریفی
گسستن از دو عالم کسوتم را تار و پود آمد
з асатағано чу бидел дошатам амид ташарифи
гасастан аз ду олам-касутам ро тор ва пуд омад
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- دست
- اندامِ گرفتن؛ نمادِ قدرت، بخشش و تصرف.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- شکست
- درهمشکستگی؛ نمادِ نیستی و فروریختنِ خودیِ عاشق.
- دامن
- کنارهٔ جامه؛ نمادِ پاکی، پناه و دستآویز.
- ساز
- آلتِ نوازندگی؛ نمادِ همآهنگی و نوای درون.
- مژگان
- موهای پلک؛ نمادِ تیرِ نگاه و گریهٔ عاشق.
- سایه
- اثر تاریک در برابر نور؛ کنایه از ناپایداری، پیروی یا وجود کمرنگ.
- حیرت
- سرگشتگی آگاهانه در برابر حقیقتی که فهم عادی از آن بازمیماند.
- لب
- کنارهٔ دهان؛ نمادِ سخن، بوسه و حیاتِ معشوق.
- سعی
- کوشش و تلاش؛ جهدِ سالک در راهِ مقصود.
- عرق
- تراوشِ پوست؛ نمادِ شرم، خجلت و لطافتِ رخسار.