دل در قدم آبله پایان که شکستهست
دل در قدم آبله پایان که شکستهست
این شیشه به هر کوه و بیابانکه شکستهست
дил дар қадам обала пойон-ки шакаста-ст
ин шиша ба-ҳаракуа-ва биобон-ки шакаста-ст
جز صبر به آفات قضا چاره نشاید
در ناخن تدبیر نیستان که شکستهست
ҷуз сабар ба офот қазо чора нашойд
дар нохан тадабир нистон-ки шакаста-ст
با سختی ایام درشتی مفروشید
ای بیخبران سنگ به دندان که شکستهست
бо сахти айом дарашти мафарушид
эй-бихабарон санг ба дандон-ки шакаста-ст
گر ناز ندارد سر سوتش غبارم
دامان تو، ای سرو خرامان که شکستهست
гар ноз надорад сар суташ ғаборм
домон ту, эй сару харомон-ки шакаста-ст
هر سو چمنآرایی نازیست درین باغ
آیینه به این رنگ گل افشان که شکستهست
ҳар су чаман-оройай нози-ст дарин боғ
оина ба ин ранг гул афашон ки шакаста-ст
گل بیتپشی نیست جگر داری رنگش
جز خنده بر این زخم نمکدان که شکستهست
гул бе-тапаши нест ҷагар дори рангаш
ҷуз ханда бар ин-захам намакадон-ки шакаста-ст
گرعجز عنانگیر ز خود رفتن من نیست
رنگم چوگل شمع پریشان که شکستهست
гараъаҷаз ъанон-гир з худ рафтан ман нест
рангам чугал-шамъ паришон-ки шакаста-ст
با چاک جگر بایدم ازخویش برون جست
چون صبح به رویم در زندان که شکستهست
бо чок ҷагар бойадам азахойаш барун ҷаст
чун субҳ ба равайам дар зандон-ки шакаста-ст
کر موج ندارد تب وتاب نم اشکم
در چشم محیط این همه مژگان که شکستهست
кар мавҷ надорад таб ватоб нам ашакам
дар чашм-маҳит ин ҳама мажагон ки шакаста-ст
عمریست جنون میکنم از خجلت افلاس
دستی که ندارم به گریبان که شکستهست
ъамари-ст ҷанун мӣ-канам аз хаҷалат афалос
дасти-ки ндорм ба гарибон-ки шакаста-ст
هر ذره جنون چشمی از دیدهٔ آهوست
آیینهٔ مجنون به بیابان که شکستهست
ҳар зара ҷанун чашми аз дида оҳуст
оина маҷанун ба биобон-ки шакаста-ст
بیدل نفسی چند فضولی کن وبگذر
بر خوان کریمان دل مهمان که شکستهست
бидел нафаси чанд фазули-кан вабагазар
бар хон-каримон дил маҳамон-ки шакаста-ст
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- صبح
- آغاز روشنایی پس از شب؛ نشانه امید، گشودگی یا بیداری.
- جنون
- دیوانگی؛ شیداییِ عاشقانه و رهاییِ از عقل.
- ناز
- کرشمه و دلربایی؛ جلوهگریِ معشوق در برابرِ نیاز.
- سنگ
- تختهسنگِ سخت؛ نمادِ سختی، جفا و گاه مستی.
- مژگان
- موهای پلک؛ نمادِ تیرِ نگاه و گریهٔ عاشق.
- چمن
- سبزهزارِ خرّم؛ نمادِ بهار، باغ و جلوهگاهِ حسن.
- دیده
- چشمِ بیننده؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و دیدارِ یار.
- قدم
- پا یا گام؛ نشانهٔ آمدن، حضور و سلوکِ راهِ معنا.