بیتو دل در سینهام دارد جنون افسانهای
بیتو دل در سینهام دارد جنون افسانهای
نالهام جغدی قیامت کرده در ویرانهای
бе-ту дил дар сина-ам дорад ҷанун афасона-эй
нола-ам ҷағади қиёмат карда дар вайрона-эй
در سراغ فرصت گم کرده میسوزم نفس
رفته شمع از بزم و بالی میزند پروانهای
дар сароғ фарсат гам карда мӣ-сузм нафас
рафта шамъ аз базм ва боли мӣ-занд паравона-эй
آتشی بر خود زنم چشمی ز عبرت واکنم
چون چراغ کشتهام محبوس ظلمتخانهای
оташи бар худ занам чашми з ъабарт воканам
чун чароғ кашта-ам маҳабус залматахона-эй
جستجوها خاک شد اما درین صحرا نیافت
آنقدر میدان که هویی بالد از دیوانهای
ҷастаҷуҳо хок шуд амо дарин саҳаро ниофт
онақадар мӣ-дон ки ҳавайай болд аз дивона-эй
در کلید سعی، امید گشاد کار نیست
از شکست دل مگر پیدا کنم دندانهای
дар калид саъи, амид гашод кор нест
аз шакаст дил магар пидо канам дандона-эй
چارهٔ دیگر نمییابم گریبان میدرم
ناتوانیها چو مو میخواهد از من شانهای
чора дигар нами-йобам гарибон мӣ-дарм
нотавони-ҳо чу му мӣ-хоҳад аз ман шона-эй
عالمی دادم به توفان دل بیمدّعا
سوخت خرمنها به هم تا پاک کردم دانهای
ъолми додам ба туфон дил бе-мадаъо
сухт харман-ҳо ба ҳам то пок кардам дона-эй
سبحه تا باقیست زاهد در شمار کام باش
ما و خط ساغری و لغزش مستانهای
сабҳа то боқи-ст зоҳад дар шмор ком бош
мо ва хт соғари ва лағазаш мастона-эй
میْکشان پیش از سواد چرخ و اختر خواندهاند
بر بیاض گردن مینا خط پیمانهای
мӣ-кашон пиш аз савод чарх ва ахатар хонда-анд
бар биоз гардан мино хт пимона-эй
بر دوام صحبت هم چشم نتوان دوختن
آخر ای بیدانشان خویشیم یا بیگانهای
бар давом саҳабат ҳам чашм натавон духатан
охар эй бе-донашон хойашим йо бигона-эй
دود دل عمریست بیدل میدهم پرواز و بس
بر گسستن بستهام زنار آتشخانهای
дуд дил ъамарист бидел мӣ-даҳам паравоз ва бас
бар гасастан баста-ам знор оташахона-эй
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- شمع
- چراغ مومی؛ نماد سوختن، روشنی دادن و عاشقی بیقرار.
- ناله
- فریادِ دردمندانه؛ آوای سوز و شکوهٔ عاشق.
- شکست
- درهمشکستگی؛ نمادِ نیستی و فروریختنِ خودیِ عاشق.
- جنون
- دیوانگی؛ شیداییِ عاشقانه و رهاییِ از عقل.
- پرواز
- اوجگرفتن در هوا؛ نمادِ رهاییِ روح و آرزو.
- خط
- موی نورُستهٔ گونه؛ نمادِ زیباییِ نوخیزِ معشوق.
- فرصت
- مجال کوتاه انجام کار؛ در شعر غالبا لحظه گذرای عمر.
- امید
- چشمداشتِ خیر؛ نورِ دل در برابرِ نومیدی و رجای وصل.
- عبرت
- پندگرفتن؛ درسِ بیداری از گذرِ روزگار و فنای جهان.
- پیدا
- آشکار و نمایان؛ ظهورِ حق در برابرِ نهان و پنهان.
- بزم
- مجلسِ شادی و باده؛ نمادِ محفلِ انس و حضور.
- قیامت
- رستاخیز؛ نمادِ آشوبِ بزرگ و شورِ بیاندازه.