چو اشک، آن کس که میچیند گلِ عیش از تپیدنها
چو اشک، آن کس که میچیند گلِ عیش از تپیدنها
بود دلتنگ اگر گوهر شود از آرمیدنها
чу ашак, он кас ки мӣ-чинд гул ъиш аз тапидан-ҳо
буд далатанг агар гуҳар шуд аз ормидан-ҳо
ز بس عام است در وحشتسرای دهر بیتابی
دلِ هر ذره دارد در قفس چندین تپیدنها
з бас ъом аст дар вҳашт-сарой даҳар бе-тоби
дил ҳар зара дорад дар қафас чандин тапидан-ҳо
مجو آوازهٔ شهرت ز آهنگِ سبکروحان
صدای بالِ مرغِ رنگ نبود در پریدنها
маҷу овоза шаҳарт з оҳанг сабак-руҳон
садой бол марағи ранг набуд дар паридан-ҳо
نگه در دیدهٔ حیرانِ ما شوخی نمیداند
به رنگِ چشمِ شبنم دردِ این میناست دیدنها
нга дар дида ҳирони мо шухи нами-донд
ба ранг чашм шабанам дард ин миност дидан-ҳо
دوتا کردیم آخر خویش را در خدمت پیری
رسانیدیم بار زندگانی تا خمیدنها
дуто кардим охар хеш ро дар хадамат пири
рсонидим бор зандагони то хамидан-ҳо
ز رونق باز میماند چو مینا شد ز می خالی
شکستِ رنگ ظاهر میشود در خون کشیدنها
з рунқ боз мӣ-монд чу мино шуд з мӣ холи
шакаст ранг зоҳар мӣ-шуд дар хон кашидан-ҳо
مرا از پیچ وتابِ گردباد این نکته شد روشن
که در راهِ طلب معراجِ دامان است چیدنها
маро аз пич ватоби гардабод ин накта шуд рушан
ки дар ро талаб маъароҷи домон аст чидан-ҳо
ز قطعِ الفت دلها حسود آسوده ننشیند
شود خمیازهٔ مقراض افزون در بریدنها
з қатаъи алафт дил-ҳо ҳасуд осуда нанашинд
шуд хамиоза мақароз афазун дар баридан-ҳо
گدازِ دردِ نومیدی تماشای دگر دارد
به رنگِ اشکِ ناسورم نظربازِ چکیدنها
гадози дард нумиди тамошой дагар дорад
ба ранг ашак носурм назарабози чакидан-ҳо
حباب از موج هرگز صرفهٔ طاقت نمیبیند
ز بالِ ما گره وامیکند آخر تپیدنها
ҳабоб аз мавҷ ҳарагаз сарфа тоқат нами-бинд
з бол мо гара воми-канд охар тапидан-ҳо
ز هستی گر برون تازی عدم در پیش میآید
درین وادی مقامی نیست غیر از نارسیدنها
з ҳастӣ гар барун този ъадам дар пиш мӣ-ойд
дарин води мақоми нест ғир аз норсидан-ҳо
مجو از طفلخویان، فطرتِ آزادگان بیدل
به پروازِ نگه کی میرسد اشک از دویدنها
маҷу аз тафал-хойон, фтарт озодагон бидел
ба паравоз нга ки мирасад ашак аз давайдан-ҳо
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- شکست
- درهمشکستگی؛ نمادِ نیستی و فروریختنِ خودیِ عاشق.
- خون
- مایعِ سرخِ تن؛ نمادِ درد، شور و جگرسوزیِ عشق.
- اشک
- قطرهٔ چشم؛ نشانهٔ گریه، شوق یا اندوهِ عاشقانه.
- بال
- پرِ پرواز؛ نمادِ اوجگرفتن و رهاییِ روح.
- پرواز
- اوجگرفتن در هوا؛ نمادِ رهاییِ روح و آرزو.
- دیده
- چشمِ بیننده؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و دیدارِ یار.
- عدم
- نیستی؛ نبودن در برابر هستی و گاه مرتبه پیش از ظهور.
- راه
- مسیرِ رفتن؛ نمادِ طریقتِ سلوک و سفرِ معنوی.
- درد
- رنج و الم؛ سرمایهٔ عاشق و راهِ پختگیِ جان.
- شبنم
- رطوبت لطیف بامدادی؛ نماد لطافت، ناپایداری و اشک.