یک تار موگر از سر دنیا گذشتهای
یک تار موگر از سر دنیا گذشتهای
صد کهکشان ز اوج ثریا گذشتهای
як тор мугар аз сар данио газашта-эй
сад каҳакашон з аваҷ сарио газашта-эй
بار دلست این که به خاکت نشانده است
گر بینفس شوی ز مسیحا گذشتهای
бор дил-ст айанака ба хокт нашонда аст
гар бе-нафас шавай з масиҳо газашта-эй
ای هرزه تاز عرصهٔ عبرت ندامتی
چون عمر مفلسان به تمنا گذشتهای
эй ҳарза тоз ъарса ъабарт ндомати
чун умр мафаласон ба тамано газашта-эй
جمعیت وصول همان ترک جستجوست
منزل دمیدهای اگر از پا گذشتهای
ҷамаъит васул ҳамон тарак ҷастаҷуст
маназал дамида-эй агар аз по газашта-эй
ای قطرهٔ گهر شده، نازم به همتت
کز یک گره پل از سر دریا گذشتهای
эй қатара гаҳар шада, нозм ба ҳаматат
каз як гара пал аз сар дарё газашта-эй
در خاک ما غبار دو عالم شکستهاند
از هر چه بگذری ز سر ماگذشتهای
дар хок мо ғубор ду олам шакаста-анд
аз ҳар ча багазари з сар могазашта-эй
ای جادهات غرور جهان بلند و پست
لغزیدهای گر از همه بالا گذشتهای
эй ҷода-ат ғарур ҷаҳон баланд ва паст
лағазида-эй гар аз ҳама боло газашта-эй
اشکیست بر سر مژه بنیاد فرصتت
مغرور آرمیدنی اما گذشتهای
ашаки-ст бар сар мажа баниод фарсатат
мағарур ормидани амо газашта-эй
حرف اقامتت مثل ناخن است و مو
هر جا رسیده باشی از آنجا گذشتهای
ҳарф ақоматат масал нохан аст ва му
ҳар ҷо рсида боши аз онҷо газашта-эй
برق نمودت آمدورفت شرار داشت
روشن نشد که آمدهای یا گذشتهای
барақ намудат омадурафт шарор дошт
рушан нашад ки омада-эй йо газашта-эй
بیدل دماغ ناز تو پر میزند به عرش
گویا به بال پشه ز عنقا گذشتهای
бидел дамоғ ноз ту пур мӣ-занд ба-ъараш
гавайо ба бол паша з ъанқо газашта-эй
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- جهان
- گیتی و دنیا؛ سرای گذرا و فریبندهٔ هستی.
- ناز
- کرشمه و دلربایی؛ جلوهگریِ معشوق در برابرِ نیاز.
- بال
- پرِ پرواز؛ نمادِ اوجگرفتن و رهاییِ روح.
- مژه
- موی پلکِ چشم؛ تیرِ نگاه و ابزارِ گریه و خونِ دل.
- دماغ
- بینی یا سَر؛ جایگاهِ پندار، سرمستی و سودای خیال.
- عبرت
- پندگرفتن؛ درسِ بیداری از گذرِ روزگار و فنای جهان.
- عمر
- زندگانی؛ به اندازه چند نفس کوتاه و ناپایدار شمرده میشود.
- دریا
- پهنه بزرگ آب؛ کنایه از گستردگی، بیکرانی یا اصل وحدت.
- روشن
- تابناک و آشکار؛ نمادِ آگاهی و تجلیِ معنا.