گاهی به ناله گه به تپش گرد میکنم
گاهی به ناله گه به تپش گرد میکنم
یعنی دل گداختهام، درد میکنم
гоҳи ба нола-га ба тапаш-гард мӣ-канам
йаъани дил гадохта-ам, дард мӣ-канам
عمریست گرمی قدحش باده پرور است
شیری که چون سحر به نفس سرد میکنم
ъамари-ст гарми қадаҳаш бода парур аст
шири-ки чун саҳар ба нафас сард мӣ-канам
محراب تیغ یار و من از سجده بی نصیب
گویا وضو به زهرهٔ نامرد میکنم
маҳароб тиғ йор ва ман аз саҷада би насиб
гавайо вазу ба заҳара номард мӣ-канам
یارب مباد زحمت محملکشان ناز
از پا فتاده نی که رهآورد میکنم
йораб мабод заҳамат маҳамал-кашон ноз
аз по фтода ни ки ра-овард мӣ-канам
فقرم به صد هزار غنا ناز میکند
کاری که از هوس نتوان کرد میکنم
фақарм ба сад ҳазор ғано ноз мекунад
кори ки аз ҳус натавон-кард мӣ-канам
بر نسخهٔ خیال فریب نه آسمان
تحقیق مینویسم و یک فرد میکنم
бар насаха хаёл фариб на осмон
таҳақиқ мӣ-навайасам ва як фард мӣ-канам
با خود حساب غیر چه مقدار حیرت است
عکسی که نیست آینه پرورد میکنم
бо худ ҳасоб ғир ча мақадор ҳайрат аст
ъакаси-ки нест оина парурд мӣ-канам
غربت به الفت وطن از من نمیرود
در دل برون دل چو نفس گرد میکنم
ғарабат ба алафт ватан аз ман нами-руд
дар дил барун дил чу нафас-гард мӣ-канам
گرداندهام به ذوق خزان صد هزار رنگ
بیدل هنوز برگ گلی زرد میکنم
гардонда-ам ба зуқ хазон сад ҳазор ранг
бидел ҳануз бараг гали зард мӣ-канам
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- آینه
- سطح بازتابنده؛ در شعر نماد خودشناسی، صفا و جلوه است.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- ناله
- فریادِ دردمندانه؛ آوای سوز و شکوهٔ عاشق.
- خیال
- صورت ذهنی و وهم؛ جهان تصور در برابر حضور عینی.
- هوس
- آرزوی زودگذر؛ میلِ نفسانی در برابرِ عشقِ راستین.
- ناز
- کرشمه و دلربایی؛ جلوهگریِ معشوق در برابرِ نیاز.
- حیرت
- سرگشتگی آگاهانه در برابر حقیقتی که فهم عادی از آن بازمیماند.
- گرد
- غبار و خاک؛ نشانه محوی، ناپایداری و حجاب دیدن.
- سحر
- سپیدهدم؛ زمان گشایش، دعا، بیداری و تغییر حال.
- تیغ
- شمشیر و لبهٔ تیز؛ نمادِ قهرِ معشوق و جراحتِ عشق.
- درد
- رنج و الم؛ سرمایهٔ عاشق و راهِ پختگیِ جان.
- تحقیق
- جستوجوی حقیقت؛ شناختِ ژرف و یقینیِ معنا در برابرِ تقلید.
- الفت
- انس و دوستی؛ پیوندِ مهرآمیزِ دلها.