ناز / نیاز

1

به هرکجا ناز سر برآرد، نیاز هم پایِ کم ندارد / تو و خرامی و صد تغافل‌، من و نگاهی و صد تمنّا

2

نیاز و ناز کمال و نقصان ز یکدگر ظاهر و نمایان / ذکور شد از اناث عریان اناث شد از ذکور پیدا

3

نیاز و ناز باهم بسکه یک رنگند درگلشن / زبوی غنچه نتوان فرق‌کرد آواز بلبل را

4

عمری‌ست وفا ممتحن ناز و نیاز است / نی تیغ ز دست تو جدا شد نه سر از ما

5

به بارگاه نیاز دارد فروتنی ناز سربلندی / به خاک روزی دوریشگی‌کن دگر ببال و شجربرون آ

6

نیاز من عروج نشئهٔ ناز دگر دارد / سپهر آوازه‌ام بر آستانت از زمینی‌ها

7

وضع نیاز ما چمنستان ناز اوست / غافل مشو ز سایهٔ‌گل بر سر آفتاب

8

صد رنگ آه حسرت پیچیده‌ایم در دل / این ناز و آن نیاز است از ما به پای مطرب

9

نیاز و ناز همان درد و صاف یک قدحند / چوپای او سر ما هم از آن رکاب طلب

10

نیاز تا نبری‌، رمز ناز نشکافی / به هرکجا اثر سجده‌ای‌ست مسجود است

11

دلم به الفت ناز و نیاز می‌لرزد / که رنگ جلوه حریرست ودیده نمناک است

12

ای خوش آن دیده‌که درانجمن ناز و نیاز / بال بلبل به نظر دارد و حیران‌گل است

13

بهار ناز ز جیب نیاز می‌بالد / شکست موج همان سایهٔ‌ کلا‌ه کسی است

14

ز اختیار درین بزم دم مزن بیدل / جهان‌، جهان نیاز است‌، جای ناز تو نیست

15

نیاز‌پروری ناز سحرپردازی‌ست / به خود منازکه جز خواجگی غلام تو نیست

16

غم و طرب نعمت است اما نصیب لذت‌ که راست اینجا / تجدد الوان ناز دارد نیاز مهمان خوان حادث

17

بیدل نیاز و ناز جهان غنا و فقر / دارد همین قدر که تو داری به ‌کار و هیچ

18

نیاز عاشقان سرمایهٔ ناز !ست خوبان را / به پایت دیده تا دل هر چه افشاند حنا گردد

19

شکوه ناز می‌بالد ز پهلوی نیاز اینجا / کلاه او شکست آراست تا رنگم شکن دارد

20

برکه نالد نیاز ما یارب / دادرس پر به ناز خو دارد

21

به‌ گم شدن چو نگین بی‌نیاز شهرت باش / که ناز نام تو را در مغاک می‌فکند

22

به چه ناز سجده اداکند، به در تو بیدل هیچکس / که به نقش پا برد التجا و خطی نیاز جبین‌ کند

23

عجز چون موصول بزم ‌کبر‌یا شد عجز نیست / گر نیاز آنجا رساندی ناز پیدا می‌کند

24

اینک به خود چیده‌ایم فرصت ناز و نیاز / دلبر ما یک دوگام پا به حنا می‌رود

25

ناز دارد رشتهٔ آشفتگیهای نیاز / زلف معشوق است‌ کار من اگر ابتر شود

26

ناز بیکاری نیاز غیرت مردی مکن / هرچه می‌آری به تکرار عمل خو می‌شود

27

ز دریا، بازگشت قطره، ‌گوهر در گره دارد / نیاز من ز طوف جلوهٔ او ناز می‌آید

28

چو بیدل آنکه غبار ره نیاز تو شد / به چشم هر دو جهان ناز توتیاگردید

29

نیست ممکن‌گل‌ کند زین پردهٔ عجز و غرور / عشق بی‌عرض نیاز و حسن بی‌ایمای ناز

30

بسکه ابرام نیاز از بیخودی بردیم پیش / چین ابرو شد تبسم بر لب ‌گویای ناز