بهار حیرتست اینجا نه گل نی جام میخیزد
بهار حیرتست اینجا نه گل نی جام میخیزد
ز هستی تا عدم یک دیدهٔ بادام میخیزد
бҳор ҳайрат-ст инҷо на-гул ни ҷом мӣ-хизд
з ҳастӣ то ъадам як дида бодом мӣ-хизд
خروش فتنه زان چشم جنون آشام میخیزد
که جوش الامان از جان خاص و عام میخیزد
харуш фитна зон чашм ҷанун ошом мӣ-хизд
ки ҷуш-аломон аз ҷон хос ва ъом мӣ-хизд
دلیل شوق نیرنگ تماشای که شد یارب
که آب از آینه چون اشک بیآرام میخیزد
далил шуқ ниранг тамошой ки шуд йораб
ки об аз оина чун ашак бе-ором мӣ-хизд
چه امکانست صید خاکساران فنا کردن
به راه انتظار ما غبار از دام میخیزد
ча амакон-ст сид хокасорон фано кардан
ба ро анатазор мо ғубор аз дом мӣ-хизд
به طوف مدعا چون ناله عریان شو که عاشق را
فسردنها ز طوف جامهٔ احرام میخیزد
ба туф мадаъо чун нола ъарион шу ки ъошақ ро
фасарданаҳо з туф ҷома аҳаром мӣ-хизд
هوای پختگی داری کلاه فقر سامان کن
که از تاج سرافرازان خیال خام میخیزد
ҳавой пахтаги дори кало фақар сомон-кан
ки аз тоҷ сарофарозон хаёл хом мӣ-хизд
ز نادانی حباب باده مینامند بیدردان
به دیدار تو چشم حیرتی کز جام میخیزد
з нодони ҳабоб бода мӣ-номанд бидардон
ба дидор ту чашм ҳирти-каз ҷом мӣ-хизд
نفس در دل شکستم شعله زد دود دماغ من
هوا در خانه میدزدم غبار از بام میخیزد
нафас дар дил шакастам шаъала зд дуд дамоғ ман
ҳаво дар хона мӣ-даздам ғубор аз бом мӣ-хизд
رمیدن برنمیتابد هوای عالم الفت
چو جوش سبزه گرد این بیابان رام میخیزد
рмидан барнами-тобд ҳавой олам алафт
чу ҷуш сабаза-гард ин биобон ром мӣ-хизд
درین مزرع که دارد ریشه از ساز گرفتاری
اگر یک دانه افتد بر زمین صد دام میخیزد
дарин мазараъ ки дорад риша аз соз гарфатори
агар як дона афатад бар замин сад дом мӣ-хизд
دماغ جادهپیمایی ندارد رهرو شوقت
شرر اول قدم از خود به جایگام میخیزد
дамоғ ҷода-пимойай надорад раҳару шуқат
шарар авал қадам аз худ ба ҷой-гом мӣ-хизд
ر بس در آرزوی می سرا پا حسرتم بیدل
نفس تا بر لبم آید صدای جام میخیزد
р бас дар оразавай мӣ саропо ҳасартам бидел
нафас то бар лабам ойд садой ҷом мӣ-хизд
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- آینه
- سطح بازتابنده؛ در شعر نماد خودشناسی، صفا و جلوه است.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- ناله
- فریادِ دردمندانه؛ آوای سوز و شکوهٔ عاشق.
- خیال
- صورت ذهنی و وهم؛ جهان تصور در برابر حضور عینی.
- جنون
- دیوانگی؛ شیداییِ عاشقانه و رهاییِ از عقل.
- ساز
- آلتِ نوازندگی؛ نمادِ همآهنگی و نوای درون.
- اشک
- قطرهٔ چشم؛ نشانهٔ گریه، شوق یا اندوهِ عاشقانه.
- بهار
- فصلِ شکوفایی؛ نمادِ جوانی، تازگی و جلوهٔ حسن.
- حیرت
- سرگشتگی آگاهانه در برابر حقیقتی که فهم عادی از آن بازمیماند.