زهی هنگامهٔ امکان، جنونساز غریبانت
زهی هنگامهٔ امکان، جنونساز غریبانت
زمین و آسمان یک چاک دامن تا گریبانت
заҳи ҳангома амакон, ҷанун-соз ғарибонат
замин ва осмон як чок доман то гарибонат
کتاب معرفت سطری ز درس فهم مجهولت
دو عالم آگهی تعبیری از خواب پریشانت
ктоб маъарафт сатари з дарс фаҳам маҷаҳулат
ду олам огаҳи таъабири аз хоб паришонат
کدامین راه و کو منزل، کجا میتازی ای غافل
به فکر دشت و در مُردی و در جیب است میدانت
кадомин ро ва ку маназал,каҷо мӣ-този эй ғофал
ба факар дашт ва дар мурди ва дар ҷиб аст мидонат
به انداز تغافل تا به کی خواهی جنون کردن
غبار انگیخت از عالم به پای خفته جولانت
ба андоз тағофал то ба ки хоҳи ҷанун кардан
ғубор ангихт аз олам ба пой хафта ҷулонат
به پیش پا نمیبینی چه افسون است تحقیقت
زبان خود نمیفهمی چه نیرنگ است عرفانت
ба пиш по нами-бини ча афасун аст таҳақиқат
забон худ нами-фаҳами ча ниранг аст ъарфонат
نه غیری خواندهافسونت نه لیلیکرده مجنونت
همان شوق تو مفتونت همان چشم تو حیرانت
на-ғири хонда-афасунат на лили-карда маҷанунат
ҳамон-шуқ ту мафтунат ҳамон чашм ту ҳиронат
پی تحقیقگردی میکنی از دور و بیتابی
ندانم اینقدر بر خود که افشاندهست دامانت
пи таҳақиқ-гарди мӣ-кани аз дур ва битоби
ндонам айанқадар бар худ ки афашонда-ст домонат
شهادت تا رموز غیب پر بی پرده بود اینجا
اگر میگشتی آگاه از گشاد و بست مژگانت
шаҳодат то рмуз ғиб пур бе-парда буд инҷо
агар мӣ-гашти ого аз гашод ва баст мажагонат
جهانی نقش بستی لیک ننمودی به کس بیدل
به اینحیرت چه مکتوبی که نتوان خواند عنوانت
ҷаҳони нақш басти лик нанамуд-й ба-кас бидел
ба ин-ҳайрат ча-мактуби-ки натавон хонд ъанавонат
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- پا
- عضوِ راهرفتن؛ نمادِ گام در راهِ طلب و سلوک.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- دامن
- کنارهٔ جامه؛ نمادِ پاکی، پناه و دستآویز.
- جنون
- دیوانگی؛ شیداییِ عاشقانه و رهاییِ از عقل.
- ساز
- آلتِ نوازندگی؛ نمادِ همآهنگی و نوای درون.
- حیرت
- سرگشتگی آگاهانه در برابر حقیقتی که فهم عادی از آن بازمیماند.
- پای
- عضوِ ایستادن و رفتن؛ نمادِ ثبات و گام در راه.
- غافل
- بیخبر و ناآگاه؛ خفته از یادِ حق و حقیقت.
- راه
- مسیرِ رفتن؛ نمادِ طریقتِ سلوک و سفرِ معنوی.
- خواب
- خفتن و رؤیا؛ نشانهٔ غفلت در برابرِ بیداریِ دل.
- زبان
- عضوِ گفتار؛ ابزارِ بیان و گاه حجابِ معنای نهفته.
- شوق
- اشتیاقِ سوزان؛ کششِ پرشورِ دل بهسوی معشوق و وصال.
- پرده
- حجاب و پوشش؛ مانع آشکارشدن یا نشانه پنهانی راز.