ما را نه غروریست نه فرّی نه کلاهی
ما را نه غروریست نه فرّی نه کلاهی
خاکیم به زیر قدم خویش نگاهی
мо ро на ғарури-ст на фари на-калоҳи
хоким ба зир қадам хеш нгоҳи
آنجا که قناعت کند ایجاد تسلی
گرم است سرکوه به زیر پرکاهی
онҷо ки қаноъат-канд айаҷод тасали
гарм аст саракуа ба зир паракоҳи
بر دولت بیدار ننازم چه خیالست
خوابیده بهم بخت من و چشم سیاهی
бар дулат бидор нанозм ча хаёл-ст
хобида баҳам бахт ман ва чашм сиоҳи
بر صد چمن هستیام افسانهٔ نازست
خواب عدم و سایهٔ مژگان گیاهی
бар сад чаман ҳастӣ-ам афасона нозаст
хоб ъадам ва сойа мажагон гиоҳи
از بردهٔ دل تا چه کشد سعی تأمل
چون خامه زنالم رسنی هشته به چاهی
аз барда дил то ча-кашад саъи томал
чун хома знолм расани ҳашта-ба чоҳи
یا رب تو تن آسانی جهدم نپسندی
میخواندم افسون نفس سوخته گاهی
йо раб ту тан осони ҷаҳадам напасанди
мӣ-хонадам афасун нафас сухта гоҳи
زبن دشت سبکتازی فرصت ندمانید
گردی که توان بست به پیشانی آهی
забан дашт сабактози фарсат надамонид
гарди-ки тавон баст ба пишони оҳи
آخر چو غبار نفس از هرزه دویها
رفتیم به باد و ننشستیم به راهی
охар чу ғубор нафас аз ҳарза давайаҳо
рафтим ба бод ва нанашастим ба роҳи
گرد تری از جبههٔ شبنم نتوان برد
در آینهٔ ما عرقی کرده نگاهی
гард тари аз ҷабҳа шабанам натавон бард
дар оина мо ъарақи-карда нгоҳи
بیدل شدم و رَستم از اوهام تعین
آیینه شکستن به بغل داشت کلاهی
бидел шадам ва расатам аз авҳом таъин
оина шакастан ба бағал дошт калоҳи
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- آینه
- سطح بازتابنده؛ در شعر نماد خودشناسی، صفا و جلوه است.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- خیال
- صورت ذهنی و وهم؛ جهان تصور در برابر حضور عینی.
- مژگان
- موهای پلک؛ نمادِ تیرِ نگاه و گریهٔ عاشق.
- سایه
- اثر تاریک در برابر نور؛ کنایه از ناپایداری، پیروی یا وجود کمرنگ.
- سعی
- کوشش و تلاش؛ جهدِ سالک در راهِ مقصود.
- گرد
- غبار و خاک؛ نشانه محوی، ناپایداری و حجاب دیدن.
- چمن
- سبزهزارِ خرّم؛ نمادِ بهار، باغ و جلوهگاهِ حسن.
- عدم
- نیستی؛ نبودن در برابر هستی و گاه مرتبه پیش از ظهور.
- قدم
- پا یا گام؛ نشانهٔ آمدن، حضور و سلوکِ راهِ معنا.
- فرصت
- مجال کوتاه انجام کار؛ در شعر غالبا لحظه گذرای عمر.
- خواب
- خفتن و رؤیا؛ نشانهٔ غفلت در برابرِ بیداریِ دل.