آن سبکروحان که تن در خاکساری دادهاند
آن سبکروحان که تن در خاکساری دادهاند
در سواد سرمهٔ خط چون نگاه افتادهاند
он сабакаруҳон ки тан дар хокасори дода-анд
дар савод сарма хт чун нго афтода-анд
برخط عجز نفس عمریست جولان میکنی
رهروان یک سر تپش آواره ی این جادهاند
бархат ъаҷаз нафас ъамари-ст ҷавлон мӣ-кани
раҳаравон як сар тапаш овора й ин ҷода-анд
رنگ حال سرو قمری بین که در گلزار دهر
خاکساران زیر طوق و سرکشان آزادهاند
ранг ҳол сару қамари бин-ки дар галазор даҳар
хокасорон зир туқ ва саракашон озода-анд
درخور ضبط نفس دل را ثبات آبروست
بحر با تمکین بود تا موجها استادهاند
дархор забат нафас дил ро сабот обаруст
баҳар бо тамакин буд то муҷаҳо астода-анд
ممسکان را در مدارا نرم رو فهمیدهای
لیک در سختی چو پستان زن نازادهاند
мамасакон ро дар мадоро нарм-ру фаҳамида-эй
лик дар сахти чу пастон зн нозода-анд
نقش مردی آب شد از ننگ این زنطینتان
کز نتایج ریش میزایند از بس مادهاند
нақш марди об шуд аз нанг ин зн-тинатон
каз натойаҷ риш мӣ-зойанд аз бас мода-анд
در دبستان جهان از بسکه درس غفلت است
خلق چون لوحمزار از نقش عبرت سادهاند
дар дабастон-ҷаҳон аз басака-дарс ғафалат-аст
халқ чун луҳ-мазор аз нақш-ъабарт сода-анд
بی طواف دل مدان ما را که از خود رفتگان
همچو حیرت بر در آیینه ها افتادهاند
бе-тавоф дил мадон мо ро ки аз худ рафтагон
ҳамачу ҳайрат бар дар оина-ҳо афтода-анд
خاک هستی یک قلم بر باد پرواز فناست
غافلان محو بز افکندن سجاده اند
хок ҳастӣ як қалм бар бод паравоз фаност
ғофалон маҳу баз афакандан саҷода анд
عشق در هرپرد آهنگی دگر میپرورد
جام و مینا جمله گویا و خموش بادهاند
ишқ дар ҳарапард оҳанги дагар мӣ-парурд
ҷом ва мино ҷамала-гавайо ва хамуш бода-анд
همچو بیدل ذره تا خورشید این حیرتسرا
چشم شوقی درسراغ جلوهای سر دادهاند
ҳамачу бидел зара то хурашид ин ҳайрат-саро
чашм шуқи дарсароғ ҷалуа-эй сар дода-анд
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- سر
- بالاترین عضوِ تن؛ نمادِ اندیشه، سودا و فدا شدن در عشق.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- چشم
- اندامِ بینایی؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و انتظارِ عاشقانه.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- جهان
- گیتی و دنیا؛ سرای گذرا و فریبندهٔ هستی.
- عشق
- مهرِ سوزان؛ نیرویِ بنیادینِ هستی و راهِ فنا.
- حیرت
- سرگشتگی آگاهانه در برابر حقیقتی که فهم عادی از آن بازمیماند.
- پرواز
- اوجگرفتن در هوا؛ نمادِ رهاییِ روح و آرزو.
- خط
- موی نورُستهٔ گونه؛ نمادِ زیباییِ نوخیزِ معشوق.
- عجز
- ناتوانی و درماندگی؛ فروتنیِ بنده در برابرِ حق.
- جلوه
- آشکارشدن زیبایی یا حقیقت در صورت دیدنی.