خلق را بر سرهر لقمه ز بس سرشکنیست
خلق را بر سرهر لقمه ز بس سرشکنیست
ناشتاگر شکنی قلعهٔ خیبر شکنیست
халқ ро бар сараҳар лақама з бас сарашакани-ст
ноштогар шакани қалаъа хибар шакани-ст
مگذر از ذوق حلاوتکدهٔ محفل درد
نالهپردازی نی عالم شکرشکنیست
магазар аз зуқ ҳаловатакада маҳафал дард
нола-пардози ни олам шакарашакани-ст
نفس از ضبط تپش معنی دل میبندد
گوهرآرایی این موج به خود درشکنیست
нафас аз забат тапаш маъани дил мӣ-бандад
гуҳароройай ин мавҷ ба худ дарашакани-ст
صد قیامتکده در پردهٔ حیرت داریم
مژه برهم زدن ما صف محشر شکنیست
сад қиоматакада дар парда ҳайрат дорим
мажа бараҳам задан мо саф маҳшар шакани-ст
سخت کاریست که باکلفت دل ساختهایم
زنگ آیینه شدن سد سکندر شکنیست
сахт кори-ст ки бокалафт дил сохта-айам
занг оина шадан сад сакандар шакани-ст
می برد سعی فنا تنگی از آغوش حباب
وسعت مشرب ما تابع ساغر شکنیست
мӣ-бард саъи фано танги аз оғуш ҳабоб
васаъат машараб мо тобаъ соғар шакани-ст
آرزو حسرت مژگان که دارد یارب
که نفس در جگرم بیخود نشتر شکنیست
орзу ҳасарт мажагон ки дорад йораб
ки нафас дар ҷагарм бе-худ наштар шакани-ст
محوکن عرضمال و دل روشن دریاب
صافی آینه، آیینهٔ جوهر شکنیست
маҳукан ъарз-мол ва дил рушан дариоб
софи оина, оина ҷуҳар шакани-ст
ترک جمعیت دل سخت ندامت دارد
بحر یکسر عرق خجلتگوهر شکنیست
тарак ҷамаъит дил сахт ндомат дорад
баҳар йакасар ъарақ хаҷалат-гуҳар шакани-ст
بیدل ازخویش به جز نفی چه اثباتکنیم
رنگ را شوخی پرواز همان پر شکنیست
бидел азахойаш ба ҷуз нафи ча асабот-каним
ранг ро шухи паравоз ҳамон пур шакани-ст
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- آیینه
- شیشهٔ بازتابدهنده؛ نمادِ صفای دل و تجلّیِ حق.
- پر
- شهپرِ پرنده؛ نمادِ پرواز، آرزو و سبکباریِ روح.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- موج
- برآمدگی آب؛ در شعر نشانه جنبش، اضطراب و ناپایداری.
- ناله
- فریادِ دردمندانه؛ آوای سوز و شکوهٔ عاشق.
- مژگان
- موهای پلک؛ نمادِ تیرِ نگاه و گریهٔ عاشق.
- حیرت
- سرگشتگی آگاهانه در برابر حقیقتی که فهم عادی از آن بازمیماند.
- سعی
- کوشش و تلاش؛ جهدِ سالک در راهِ مقصود.
- پرواز
- اوجگرفتن در هوا؛ نمادِ رهاییِ روح و آرزو.
- عرق
- تراوشِ پوست؛ نمادِ شرم، خجلت و لطافتِ رخسار.
- عرض
- ویژگی ناپایدار شیء؛ در برابر جوهر و ذات.
- مژه
- موی پلکِ چشم؛ تیرِ نگاه و ابزارِ گریه و خونِ دل.
- درد
- رنج و الم؛ سرمایهٔ عاشق و راهِ پختگیِ جان.
- جوهر
- ذات و بنیاد شیء؛ چیزی که قائم به خود دانسته میشود.