هستی به تپش رفت و اثر نیست نفس را
هستی به تپش رفت و اثر نیست نفس را
فریاد کزین قافله بردند جرس را
ҳастӣ ба тапаш рафт восарнист нафас ро
фариодаказин қофала барданд ҷарс ро
دل مایل تحقیق نگردید وگرنه
ازکسب یقین عشق توان کرد هوس را
дил мойал таҳақиқ нгардид вагарна
азакасаб йқин ишқ тавон-кард ҳус ро
هر دل نبرد چاشنی داغ محبت
این آتش بیرنگ نسوزد همهکس را
ҳар дил набард чошани доғ муҳаббат
ин оташ бе-ранг насузд ҳама-кас ро
رفع هوس زندگیام باد فناکرد
اندیشهٔ خاک آب زد این آتش خس را
рафаъ ҳус зандаги-ам бод фанокард
андиша хок об зд ин оташ хас ро
آزادی ما سخت پرافشان هوا بود
دل عقده شد وآبله پاگرد نفس را
озоди мо сахт парофашон ҳаво буд
дил ъақада шуд вобала погард нафас ро
تا رمز گرفتاری ما فاش نگردد
چون صبح به پرواز نهفتیم قفس را
то рамаз гарфатори мо фош нагардад
чун субҳ ба паравоз наҳафтим қафас ро
بیدل نشوی بیخبر از سیرگریبان
اینجاست که عنقا ته بال است مگس را
бидел нашавай бихабар аз сирагарибон
айанҷост-ки ъанқо та бол аст магас ро
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نیست
- نبودن؛ در شعر یادکرد عدم و فنا در برابر هستی موهوم.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- آب
- مایعِ زندگانی؛ نمادِ روانی، صفا و گاه آبرو.
- خاک
- زمین و گرد؛ نماد فروتنی، فنا، خاستگاه جسم و نهایت آدمی.
- هستی
- وجود و بودن؛ در برابر عدم و نیستی.
- هوس
- آرزوی زودگذر؛ میلِ نفسانی در برابرِ عشقِ راستین.
- صبح
- آغاز روشنایی پس از شب؛ نشانه امید، گشودگی یا بیداری.
- آتش
- شعله و سوز؛ کنایه از عشق، درد، شور یا نابودی.
- داغ
- نشان سوختگی یا زخم؛ کنایه از اندوه، عشق و حسرت.
- بال
- پرِ پرواز؛ نمادِ اوجگرفتن و رهاییِ روح.
- عشق
- مهرِ سوزان؛ نیرویِ بنیادینِ هستی و راهِ فنا.
- پرواز
- اوجگرفتن در هوا؛ نمادِ رهاییِ روح و آرزو.
- زندگی
- حیات و بودن؛ فرصتِ گذرا و میدانِ آزمونِ جان.
- هوا
- هوای جو یا هوسِ نفس؛ آرزو، میل و عشقِ سوزان.
- تحقیق
- جستوجوی حقیقت؛ شناختِ ژرف و یقینیِ معنا در برابرِ تقلید.