در عشق آنکه قابل دردش ندیدهاند
در عشق آنکه قابل دردش ندیدهاند
حیزیست کز قلمرو مردش ندیده اند
дар ишқ онака қобал дардаш ндида-анд
ҳизи-ст каз қалмару мардаш ндид-ҳ анд
گل ها که بر نسیم بهار است نازشان
از باد مهرگان دم سردش ندیدهاند
гул ҳо ки бар насим бҳор аст нозашон
аз бод маҳарагон дам сардаш ндида-анд
خلقی خیال باز فریبند زیر چرخ
خال زیاد تختهٔ نردش ندیدهاند
халқи хаёл боз фарибанд зир чарх
хол зиод тахта нардаш ндида-анд
واماندهاند خلق به پیچ و خم حسد
کیفیت حقیقت فردش ندیدهاند
вомонда-анд халқ ба пич ва хам ҳасад
кифит ҳақиқат фардаш ндида-анд
بر سایه بستهاند حریفان غبار عجز
جولان کوه و دشت نوردش ندیدهاند
бар сойа баста-анд ҳарифон ғубор ъаҷаз
ҷавлон куа ва дашт нурадаш ндида-анд
سامان نوبهار گلستان ما و من
رنگ پریدهایست که گردش ندیدهاند
сомон нубҳор галастон мо ва ман
ранг парида-эй-ст ки гардаш ндида-анд
از گاو آسمان چه تمتع برد کسی
شیر سفید و روغن زردش ندیدهاند
аз гов осмон ча таматаъ бард каси
шир сафид ва руған зардаш ндида-анд
ای بیخبر، ز شکوه یگردون به شرمکوش
آخر ترا حریف نبردش ندیدهاند
эй бе-хабар, з шакуа й-гардун ба шарм-куш
охар таро ҳариф набардаш ндида-анд
بیدل درین بساط تماشاییان وهم
از دل چه دیدهاند که دردش ندیدهاند
бидел дарин басот тамошойайон ваҳм
аз дил ча дида-анд ки дардаш ндида-анд
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- بیدل
- تخلصِ شاعر؛ بهمعنیِ بیدل، عاشقِ از خود رفته.
- رنگ
- نمود و جلوه ظاهری؛ گاه کنایه از دگرگونی و ناپایداری.
- گل
- شکوفهٔ خوشبو؛ نشانهٔ زیبایی، بهار و معشوق.
- غبار
- گرد و خاک؛ نشانه محوی، فروتنی، ناپایداری یا حجاب دیدن.
- خیال
- صورت ذهنی و وهم؛ جهان تصور در برابر حضور عینی.
- بهار
- فصلِ شکوفایی؛ نمادِ جوانی، تازگی و جلوهٔ حسن.
- عشق
- مهرِ سوزان؛ نیرویِ بنیادینِ هستی و راهِ فنا.
- سایه
- اثر تاریک در برابر نور؛ کنایه از ناپایداری، پیروی یا وجود کمرنگ.
- دیده
- چشمِ بیننده؛ سرچشمهٔ نگاه، اشک و دیدارِ یار.
- وهم
- پندار ناپایدار؛ ادراکی که یقین و حقیقت کامل نیست.
- عجز
- ناتوانی و درماندگی؛ فروتنیِ بنده در برابرِ حق.
- دم
- نفس یا لحظه؛ واحدی بسیار کوتاه از زمان و زندگی.
- شرم
- حیا و آزرم؛ پروای درونی در برابرِ معشوق و حق.
- خم
- خمیدگی یا خمِ شراب؛ منبعِ مستی و فیضِ معنوی.
- خلق
- مردمان یا خوی و سرشت؛ جهانِ کثرت در برابرِ تنهایی.
- دشت
- بیابانِ پهناور؛ نمادِ گستره تنهایی و سرگردانیِ عاشق.
- سامان
- سروسامان و نظم؛ آسایش و قرارِ کار، که عاشق فاقدِ آن است.