دیوانِ غزلیات · بیدل دهلوی · غزل 2660
مژهواری ز خواب ناز جستی
مژهواری ز خواب ناز جستی
دو عالم نرگسستان نقش بستی
мажа-вори з хоб ноз ҷасти
ду олам нарагасастон нақш басти
تغافل مهرگنجکاف و نون بود
تبسم کردی و گوهر شکستی
тағофал маҳараганҷ-коф ва нун буд
табасам карди ва гуҳар шакасти
ز آهنگیکه افسون نفس داشت
عنان صور بر عالم گسستی
з оҳанги-ки афасун нафас дошт
ъанон сур бар олам гасасти
مگر با آن میان ربطی ندارد
سخن بر معنی نایاب بستی
магар бо он мион рабати надорад
сахан бар маъани нойоб басти
محیط آنگه محاط قطره حرف است
که میداند چسان در دل نشستی
маҳит онга маҳот қатара ҳарф аст
ки мӣ-донд часон дар дил нашасти
خودآرایی چه مستور و چه اظهار
خراباتی چه مخموری چه مستی
ходоройай ча мастур ва ча азаҳор
хароботи ча махамури ча масти
مفاهیمِ این غزل
واژهنامهٔ این غزل · 18 واژه
- دل
- جان و درونِ آدمی؛ جایگاهِ عشق، درد و آگاهی.
- نفس
- دم و لحظه کوتاه زندگی؛ گاه خواهش و خودی انسان.
- عالم
- جهانِ هستی؛ پهنهٔ آفرینش و جلوهگاهِ حق.
- نقش
- تصویر و اثر؛ گاه صورت ظاهری در برابر حقیقت.
- ناز
- کرشمه و دلربایی؛ جلوهگریِ معشوق در برابرِ نیاز.
- مژه
- موی پلکِ چشم؛ تیرِ نگاه و ابزارِ گریه و خونِ دل.
- خواب
- خفتن و رؤیا؛ نشانهٔ غفلت در برابرِ بیداریِ دل.
- معنی
- مقصود درونی یا حقیقت پنهان پشت لفظ و صورت.
- حرف
- سخن و کلمه؛ نمادِ گفتار در برابرِ خاموشیِ معنا.
- تغافل
- خود را به بیخبری زدن؛ نازِ معشوق در نادیدهگرفتنِ عاشق.
- محیط
- دریای فراگیر؛ نماد هستیِ بیکرانه که همه قطرهها در آناند.
- گوهر
- مروارید درون صدف؛ نماد حقیقت پنهان و کمال نهفته.
- افسون
- وردِ جادو؛ نمادِ فریب، سحرِ سخن و دلربایی.
- قطره
- دانه آب؛ نماد فردِ ناچیز که در دریای هستی محو میگردد.
- سخن
- گفتار و کلام؛ نمادِ معنیِ نازک و گوهرِ بیان.
- اظهار
- آشکار کردن و بیان؛ نمادِ افشای راز و تجلیِ نهان.
- تبسم
- لبخندِ آرام؛ نمادِ شکفتنِ جان و گشایشِ غنچه.
- مستی
- سرخوشیِ می؛ بیخودیِ عاشقانه و محوِ هشیاری در حق.
غزلهای مرتبط