فهم

1

آخر ازخودرفتنم، راهی به فهمِ ناز برد / سوختم چندانکه با خویِ توگشتم آشنا

2

مجازاندیشی‌ات فهم حقیقت را نمی‌شاید / محال است اینکه حق از عالمِ باطل شود پیدا

3

به فهم کیفیت حقیقت که‌راست بینش کجاست فطرت / به غیر شکل قیاس اینجا نمی‌کند چشم کور پیدا

4

نشد در این درسگاه عبرت به فهم چندین رساله پیدا / جنون سوادی که کردم امشب ز سیر اوراق لاله پیدا

5

تجاهل، چون حباب از فهم هستی مفت جمعیت / تو می‌آیی برون زنهار مشکاف این معما را

6

رسیده‌ایم ز اسما به فهم معنی خویش / گرفته‌ایم ز عنقا سراغ عنقا را

7

هرگز ندارد هیچکس پروای فهم خویشتن / رازی وگرنه این قدر نامحرم رازی چرا

8

به هرجا مخاطب ادا فهم نیست / برین ساز بشکن بم وزیر را

9

فهم یکتایی‌ست فرق اعتبارات دویی / عمرهاشد خوانده‌ام برخویش افسون تورا

10

نرسیدی به فهم خود، ره عزم دگر گشا / به جهانی که نیستی، مژه بربند و در گشا

11

جهل هم نیرنگ آگاهیست اما فهم ‌کو؟! / ماسوا گر وارسی اسمیست از الله ما

12

به فهم رازتوبیدل چه ممکن اسث رسیدن / همین بس است‌که تمثال‌رس شد آینهٔ ما

13

دمی که جلوه ادا فهم مدعا باشد / گشودن مژه هم مفت لب گشودن‌ها

14

هر چند کس ندارد فهم زبان تسلیم / دست غریقی آخر چیزی بگو به دریا

15

بینش تویی‌کسی چه‌کند فهم جلوه‌ات / ای کرده از حقیقت ادراک ما نقاب

16

ای خلوت‌آرای عدم تاکی به فهم خود ستم / افکند شغل عیش و غم بیرون در افسانه‌ات

17

تک و تاز وهم و گمان ما به جنون‌ گسسته عنان ما / تویی آنکه هم تو رسید‌ه ای به سواد فهم یقینی‌ات

18

زفسون مطرب و چنگ آن‌، مکش آنقدر اثر فغان / که به فهم نالهٔ عاجزان‌کند التفات هوس‌گرت

19

در محفل قانون نواسنجی عشاق / گوشی‌که ادا فهم نشدگوش رباب است

20

جهان چو معنی عنقا به فهم‌ کس نرسید / که این تحیر گل‌ کرده نیست یا هست است

21

ز نقد و جنس خود آگه نه‌ای درتن بازار / اگر به فهم زبان هم رسیده‌ای سود است

22

ز اهل حال مجویید غیر ضبط نفس / که لاف دانش و فهم ازکتاب دشوار است

23

واداشته افسانه‌ات از فهم حقیقت / این پنبهٔ گوشت اثر آتش طور است

24

معنیی‌کز فهم آن اندیشه در خون می‌تپد / این زمان درکسوت حرف و رقم بی‌پرده است

25

به فهم مطلب موهوم ماکه پردازد / زبان عجزفروشان مدعا عربی‌ست

26

چشمت اگر باز شد محو خیالات باش / فهم تماشا کراست آینه هم حیرتیست

27

جهان مطلقی از فهم خود چه می‌خواهی / به علم اگر همه‌‌گردون شدی ‌کمال تو چیست

28

بیدل از اسرارعشق‌گوش ولب آگاه نیست / فهم‌کن ودم مزن حرف نبی یا ولی‌ست

29

جز معنی از آثار عبارت نتوان خواند / گر غیر خدا فهم کنی غیر خدا نیست

30

قماش فهم نداریم ورنه خوبان را / اتوی پیرهن ناز چین پیشانیست