زحمت

1

از هر که خواهی امداد، اول تلافی‌اش کن / دستی اگر نداری، زحمت مده عصا را

2

همان چون سایه ما و سجدهٔ شکر جبین‌سایی / که تا آن آستان بی‌زحمت پا می‌برد ما را

3

نیستی پیشه‌کن از عالم پندار برآ / خویش را کم شمر از زحمتِ بسیار برآ

4

پی نافه‌های رمیده‌بو، مپسند زحمت جستجو / به خیال حلقهٔ زلف او گرهی خور و به ختن درآ

5

نیست در بیداری موهوم ما بیحاصلان / آنقدر خوابی‌که‌کس زحمت دهد تعبیر را

6

پای تا سر دردم اما زحمت کس نیستم / ناله‌ام در سینه خرمن می‌کند تأثیر را

7

بهار حسرت ما زحمت خزان نکشد / شکستگی نبرد رنگ آرزوی تو را

8

به ترهات مده زحمت نفس زاهد / که ازاثر، نمکی نیست های وهوی تورا

9

زحمت شیب و شباب ازپیکرخالی مکش / محوگیر از خاطر این تصویر سال و ماه را

10

بیدل به‌گشاد مژه زحمت نپسندی / منظور وفا نیست‌گل‌اندام تماشا

11

تاجبهه نقش پانیست زحمت ز ماجدانیست / آخر چوگردن شمع سر دیده‌اند بر ما

12

دگر از تعین خودسری چه‌ کشیم زحمت سوختن / که فتاد بر کف پا کنون نگه چراغ خموش ما

13

چند باید بود زحمت‌پرور ناز امید / بیدل از سامان نومیدی چه‌کم داریم ما

14

نقاش زحمت خط و خال آنقدر مکش / خط می‌کشد به سایهٔ موآب جوی ما

15

یک لغزش پا جادهٔ توفیق طلب‌کن / از زحمت چندین ره و فرسنگ برون‌آ

16

به حرف ناملایم زحمت دلها مشو بیدل / که هرجا جنس سنگی هست باشد دشمن مینا

17

به منع اضطراب عاشقان زحمت مکش ناصح / که آتش زندگی دارد به قدر شوخی تب‌ها

18

بی‌خوابی که زحمت پهلوی‌کس مباد / برخاسته است از صف مژگان بوریا

19

از حوادث نیست‌کاهش طینت آزاد را / زحمت سودن نبیند تاگهر می‌دارد آب

20

تاکی ای پای طلب زحمت جولان دادن / طوف آسودگی آبله‌گاهی دریاب

21

بر تعین زده‌ای زحمت تحقیق مده / سر سودایی سامان به گریبان بار است

22

عمرها شد پینه‌دوز خرقهٔ رسواییم / زحمت‌چندین هنر، یک‌چشم معیوبم بس است

23

تا به‌کی در غم تدبیر سلامت مردن / بیش از زخم همان زحمت جوشن تیغ است

24

آه از دل ما زحمت خاشاک هوس بر / روشنگری بحر، به تحریک نسیم است

25

هیچ سودایی بتر از زحمت افلاس نیست / دست‌قدرت‌چون‌تهی‌شد با گریبان‌دشمن است

26

زحمت تدبیر بیش از کلفت واماندگی‌ست / زخم خار این بیابان را مداوا سوزن است

27

نامرد و مرد تا نکشد زحمت‌گواه / قاضی درین مقدمه غورش زیاده است

28

در علاجم ای طبیب مهربان زحمت مکش / درد دل عمری‌ست از چشم دوا افتاده است

29

ناصحا زحمت مکش‌ کز دست پر شور جنون / حلقهٔ زنجیر مجنون گوش کر آورده است

30

نارسایی به ‌کجا زحمت فریاد برد / مژه هر دست که برداشته بر سر زده است